{"headword": "Культурно-историческая школа", "key": "kulturno istoricheskaya shkola", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь литературоведческих терминов", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Терминологический", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "150"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "XIX asrning ikkinchi yarmida Gʻarbiy Yevropa va rus adabiyotshunosligida vujudga kelgan adabiy oqim. Bu oqim tarafdorlari fanning asosiy vazifasini faktlarni mohiyat eʼtibori bilan tushuntirib berishda emas, balki ularni toʻplashda, jamlashda koʻrganlar; ularning fikricha, tabiiyot fanlari, sotsiologiya, istoriografiya va madaniyat sohalarida faktlarni aniq metodlar bilan pozitivizm prinsipi negizida oʻrganishga asoslangan tajribagina haqiqiy ilm hisoblanadi. Chunonchi, Gʻarbda madaniy-tarixiy maktab asoschilaridan biri boʻlgan fransuz sanʼati va adabiyoti nazariyotchisi I. Ten (1828—1893 yillar), adabiyotni tekshirish vazifasi yozuvchi biografiyasi va psixologiyasini, «madaniy muhit» va ijtimoiy psixologiyaning oʻziga xos tomonlarini, tabiiy, iqlimiy, mahalliy va tarixiy sharoit va xususiyatlar bilan bogʻliq boʻlgan «irqiy» belgilarni keng darajada toʻplashga asoslanishi kerakligini uqtiradi. Maʼnaviy hayot taraqqiyotini belgilovchi asosiy faktor — jamiyatning sinfiy xarakteri va ijodkor dunyoqarashini I. Ten hisobga olmaydi. Bunday cheklangan qarash bu oqim tarafdorlarining barchasiga xos boʻlgan.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Культурно-историческая школа", "raw_meaning": "— маданий-тарихий мактаб. XIX асрнинг иккинчи ярмида Ғарбий Европа ва рус адабиётшунослигида вужудга келган адабий оқим. Бу оқим тарафдорлари фаннинг асосий вазифасини фактларни моҳият эътибори билан тушунтириб беришда эмас, балки уларни тўплашда, жамлашда кўрганлар; уларнинг фикрича, табииёт фанлари, социология, историография ва маданият соҳаларида фактларни аниқ методлар билан позитивизм принципи негизида ўрганишга асосланган тажрибагина ҳақиқий илм ҳисобланади. Чунончи, Ғарбда маданий-тарихий мактаб асосчиларидан бири бўлган француз санъати ва адабиёти назариётчиси И. Тэн (1828—1893 йиллар), адабиётни текшириш вазифаси ёзувчи биографияси ва психологиясини, «маданий муҳит» ва ижтимоий психологиянинг ўзига хос томонларини, табиий, иқлимий, маҳаллий ва тарихий шароит ва хусусиятлар билан боғлиқ бўлган «ирқий» белгиларни кенг даражада тўплашга асосланиши кераклигини уқтиради. Маънавий ҳаёт тараққиётини белгиловчи асосий фактор — жамиятнинг синфий характери ва ижодкор дунёқарашини И. Тэн ҳисобга олмайди. Бундай чекланган қараш бу оқим тарафдорларининг барчасига хос бўлган."}}]}