кўп

1. Сон, миқдор жиҳатидан, меъёрдан ёки нисбатан ортиқ

Кўп китоб

Кўп одам

Улар биздан кўп

Шунақа кўп латифа, чўпчак, мақол биладики — Саъдулла Сиёев, Ёруғлик

Болалик кунларимда, уйқусиз тунларимда Кўп эртак эшитгандим, Сўзлаб берарди бувим — Ҳамид Олимжон

Кичкина чуғурчуқлар шунча кўп қўндиларки, дарахтларнинг шохлари, қишда қалин қор босгандаги сингари, ерга салом бериб қолди — Мирзакалон Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

2. рвш. Вақт эътибори билан ортиқ, узоқ вақт давомида; узоқ

Кўп кутмоқ

Ўзинг биласан, болам. Кўп ўтирма — Ойбек, Танланган асарлар

У [Отабек] Марғилонда кўп тўхтамас, бир кун, узоққа тортилса, икки-уч кун туриб қайтар эди — Абдулла Қодирий, Ўтган кунлар

Эсимда бор, кўп бўлди, ёшлик чоғимда шаҳардаги симкорлар иш ташлаганлар — У. Исмоилов, Сайланма

3. рвш. Орадан узоқ вақт ўтмасдан, тез-тез, дам-бадам

Мен уни кўп кўраман

Улар бизникига кўп келишади

Бўйим етиб, ақлим кирган сайин, илуларни кўпроқ ўйлайдиган бўлиб қолдим — Ўткир Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

4. Ортиқ даражада, ортиқ; жуда, ғоятда

Боёқиш кўп яхши одам эди, инсофли, ҳамиятли эди — Ойбек, Танланган асарлар

[Қози бойга:] Мингбоши додҳо сизга қилган беадаблигидан кўп пушаймон — Ҳамза, Бой ила хизматчи

Баҳор, соғинтирдинг ахир кўп узоқ! — Абдулла Орипов, Йиллар армони

5. қ. от вазифасида. Кўп кишилар, кўпчилик. Гап кўп - бирор нарсанинг моҳиятан, амалда аҳамияти катта, жуда муҳим хусусиятларга эга эканини қайд этади. Кўпга бормайди - кўп давом этмайди, узоққа чўзилмайди, тез барҳам топади. Кўпга келган тўй - тўй. Кўпи билан ёки Кўп деганда - кўп бўлса, энг узоғи билан. Кўпни кўрган - кўп воқеа-ҳодисаларни бошидан кечирган, кўп турмуш тажрибасига эга. Худо кўп кўрди - бирор одам ёки нарсадан айрилганда ишлатиладиган ибора

Кўпдан қуён қочиб қутулмас — Мақол

Кўпга келган тўй

Балки шунинг учун кўплар тайёр уй турганда, иморат соламан, деб шаҳар чеккасига югурар — Ўткир Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Тиббиётда аниқ ва тез фурсатда диагноз қўйишда гап кўп — Газетадан

Бундай мулойимлик кўпга бормайди — Эргаш Раимов, Ажаб қишлоқ

Хўп десангиз.. кўпи билан уч-тўрт кечада саранжомлаб ташлайман — Абдулла Қақҳор, Қўшчинор чироқлари

Сиз кўпни кўргансиз. Сизни эшицак, ақлимизга ақл қўшилади, отахон, сўзлайверинг — Суннатилла Анорбоев, Оқсой

Гавҳарнинг қаршисида, боя ўзи ўйлагандек, олифта кийинишни яхши кўрадиган қиз эмас, кўпни кўрган, турмушнинг пасту баланд сўқмоқларидан ўтиб келган инсон ўтирарди — Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

[Иқбол:] Биргина кўнгил чироғим сиз эдингиз. Худойим сизни ҳам манга кўп кўрса — Н. Сафаров, Уйғониш