Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

КОНТИНЕНТАЛЬНЫЙ РИФТОГЕНЕЗ

русча
1 та луғатда учрайди ЖСОН Барча қидирув натижалари
Нефт ва газ саноати изоҳли луғати русча

КОНТИНЕНТАЛЬНЫЙ РИФТОГЕНЕЗ

континентларнинг юқори сейсмиклик, вулканизм, йирик ёриқлар, ташлама-узилмалар билан тавсифланадиган фаол рифт зоналари. K.r.ning замонавий асосий минтақаси меридионал ёʻналишда Шарқий Африка бўйлаб 3000 км га чўзилади ва Буюк Африка ёриқлари минтақаси деб аталади. Ушбу ҳосил қилувчи зоналар баъзи ерларда тармоқланиб, баъзи ерларда бирикиб кетади. Бу минтақа рифтларида Танганика, Няса (Малавиди) ва бошқа кўллар ҳосил бўлган. K.r.ga тааллуқли вулканлардан энг машҳурлари — Килиманджаро ва Нирагонгодир. Байкал рифт системаси ҳам яхши ўрганилган. Рифт системасининг марказида зинасимон системаларни ҳосил қилувчи ташлама-узилмалар билан чегараланган, кенглиги 40—50 км ли водийлар мавжуд. Бундай водийлар ер пўстининг гумбазсимон кўтарималари бўйлаб чўзилади (мас., Кений рифти), баъзан усиз ҳам ҳосил бўлади. Рифт чеккаларида тектоник блоклар 3000—3500 м га кўтарилиши мумкин. Мас., Танганика зонасидаги Рувензори тоғ массиви 5000 м га кўтарилган. Кўпинча рифтлар бўйлама ва кўндаланг горстлар билан мураккаблашади. К.р. вулканизм жараёни билан бирга кечади, лекин айрим жойларда унинг ер юзасига чиқиши кузатилмайди. Мас., Байкал кўли рифтида вулканизм аниқланмаган. Бу системага мансуб бўлган Тункин ва Чарс рифтларида эса базалтларни ёриқлардан сизиб чиқиши кузатилган. Магматик жинслар таркиби турли-туман бўлиб, кўпинча ишқорли оливинли-базалтлар, трахитлар ва фонолитлар учрайди. Континентал рифтлар остида ер пўсти қалинлиги камаяди, шу сабабли Мохоровичич юзаси юқорига кўтарилади. Байкал рифти остида пўст қалинлиги 30—35 км гача, Рейн рифти остида — 22—25 км гача, Кенний рифти остида — 20 км гача, Афар водийси остида — 13 км гача камаяди, унинг ўқ қисми остида эса океан пўсти намоёнланади. Рифт остидаги мантия дўнглиги жинслари зичлиги паст (бўйлама тўлқинлар тезлиги 7,2—7,8 км/соат) бўлиб, уларнинг эластиклик хусусият-, Континентал рифтогенез

Мақоладаги хато ҳақида хабар бериш