Коллизия

kolliziya. Badiiy asarda xarakterlarning oʻzaro kurashi, sharoit va xarakterlar oʻrtasidagi toʻqnashuv. Mazkur termin estetikaga Gegel tomonidan kiritilgan boʻlib, u asarning janr xususiyatlariga qarab, shuningdek, mavzu, gʻoya va ijodkor uslubiga koʻra, turlicha xarakter kasb etadi. Masalan, V. Shekspir tragediyalarida tragik kolliziyalar ustun boʻlsa, Hamza, Komil Yashin dramalarida dramatik kolliziyalar, A. Qahhor hikoyalarida esa komik kolliziyalar yetakchilik qiladi. Kolliziya epik asarlarda voqealar bilan gʻoya birligining asosini tashkil etsa, lirikada tuygʻular, kechinmalar toʻqnashuvini taʼminlaydi.

inson psixikasi, ongidagi qarama-qarshi ruhiy kuchlarning, motivlarning oʻzaro toʻqnashuvi., kolliziya

Mas., aql bilan hissiyotning, iroda bilan hissiyotning yoki ehtiyoj bilan qiziqishlarning toʻqnashuvi.

okeanlarning oxirgi yopilish bosqichida kontinental litosfera segmentlarining toʻqnashuvi. Sial kontinental massalarning kuchli oquvchanligi ularning mantiyaga qaytishiga yoʻl qoʻymaydi, shu sababli okean chekkalaridagi (sust va faol chekkalar, yoysimon joylashgan orollar va sh.k.) kollizion zonalarning va ulardagi majmualar kengligining kamayishi tektonik gʻijimlanish taʼsirida amalga oshadi. Hozirgi vaqtda K. Oʻrta dengiz-Himolay burmalanish mintaqasida bir necha ming kilometr masofada namoyon boʻladi. Kontinent-kontinent, baʼzan kontinent-yoysimon joylashgan orollar yoki ikki yoysimon orollarning K.si (toʻqnashuvi) farqlanadi. Alp-Himolay mintaqasida yuzaga keladigan K. va u bilan bogʻliq harakat va deformatsiyalar Yevroosiyo qitʼasining janubiy qismiga Hindiston va Arabiston plitalarining kelib toʻqnashuvi bilan bogʻliq. Bu joylarda burmalanish mintaqasining siqilishidan (gʻijimlanishi) Panjob va Assam burmalari hosil boʻlgan. Bir-biriga qarab harakatlanayotgan Hindiston va Yevroosiyo plitalarining tezligi K. boshlanguncha 15—20 sm/yil boʻlgan, bu jarayon hozirgacha davom etmoqda. F.Patria va H. Achache (1984) fikricha, dastlab (oligotsengacha) tezlik 10 sm/yil, keyinchalik — 5 sm/yil va undan kam boʻlgan. K. boshlangandan soʻng ularning oʻzaro yaqinlashishi 2000 km ga teng. Hozirgi vaqtda ham Hindiston va Yevroosiyo plitalari K.si davom etmoqda, bu jarayon hududni nafaqat seysmik faolligida, shu bilan birga zamonaviy lazerli geodezik asboblar yordamida aniqlangan surilma (Pomirda) va siljima (Talas-Fargʻona) koʻrinishidagi zamonaviy harakatlarda koʻrinadi., Kolliziya