КЛАССИФИКАЦИЯ ГОРНЫХ ПОРОД ПО УСТОЙЧИВОСТИ

burgʻ quduqlari yoki togʻ inshootlari bilan ochilgan togʻ jinslarining turgʻunlik qobiliyati. Togʻ jinslarining turgʻunligi ularning zarralari orasidagi birikish, sementlanish xarakteriga, darzlanish va nurash darajasiga bogʻliq. Shu belgilariga koʻra jinslar toʻrt guruhga boʻlinadi: 1-guruh — juda turgʻun jinslar. Ularga chaqiq jinslar (qum, mayda shagʻal, shagʻal), ayniqsa zarralari oʻzaro birikmagan va suvga toʻyingan jinslar kiradi. Bunday jinslarni burgʻilash chogʻida quduq maxsus yuvuvchi suyuqlik bilan yuvib turiladi va quduq MQB bilan mahkamlanadi. 2-guruh — turgʻunligi oʻzgaruvchan jinslar. Ularga zarralari biri-biri bilan kuchli birikkan, suvga toʻyinganda yoki qiziganda birikishi susayadigan, yuvuvchi suyuqlik taʼsirida yuvilib yoki erib ketadigan jinslar mansub. Gil, qumoq va qumloq tuproqlar, lyoss, eruvchan va muzlaq jinslar kiradi. Suyuqlik va yuqori temperatura taʼsirida togʻ jinslarining turgʻunligi susayadi, natijada oquvchan va eruvchan holatga oʻtadi. Jinslarning bunday xususiyatlari quduq tanasining torayishiga, devorining yuvilishiga, salnik va kovak hosil boʻlishiga olib keladi. Natijada BQBning qisilib qolishi, uzilib ketishi, burgʻilash muddatining choʻzilishi kuzatiladi. Bunday jinslar maxsus usullar va metodlar yordamida burgʻilanadi. 3-guruh — kuchsiz turgʻun jinslar. Bu guruhga darzlangan yoki maydalangan, koʻpincha moʻrt, yuvuvchi suyuqlik taʼsirida yengil qiriladigan va yuviladigan (brekchiya, konglomerat, kuchsiz sementlangan qumtoshlar, slaneslar, koʻmir) jinslar kiradi. Bunday jinslarni burgʻilashda yuvuvchi suyuqlikning yutilishi, jinslarning ayrim boʻlaklari agʻdarilishi, nov hosil boʻlishi va h.k. kuzatiladi. 4-guruh — turgʻun jinslar. Ularga mustahkam magmatik, metamorfik, qattiq monolit choʻkindi yoki kuchsiz darzlangan jinslar mansub. Bunday jinslarni burgʻilash eng maqbul hisoblanadi., Togʻ jinslarining turgʻunligi boʻyicha tasnifi