КАПИЛЛЯРНАЯ ВОДА

kapillyar gʻovaklardagi erkin suv. K.s. gʻovaklar qisman toʻlganda menisk kuchlari taʼsiri ostida, gʻovaklar toʻliq toʻlganda gidrostatik bosim taʼsiri ostida boʻladi. K.s.lar jins gʻovaklari, darzlari va boshqa boʻshliqlarida kapillyar kuchlar taʼsirida yuqoriga koʻtariladi va ushlanib turadi. K.s. aeratsiya zonasining pastki qismini egallab, maʼlum bir qalinlikdagi hoʻllanish zonasini hosil qiladi. Grunt suvi yuzasi ustida joylashgan boʻladi. Hoʻllanish zonasining pastki qismidagi kapillyar kanallar toʻliq toʻyingan, yuqori qismi esa qisman toʻyingan boʻladi. Kapillyar hoʻllanish zonasi balandligi kapillyar kanallar diametriga teskari proporsionaldir, kanallar diametri qanchalik kichik boʻlsa namlikning koʻtarilishi shunchalik yuqori boʻladi va aksincha. Agar chaqiq jins zarralari diametri va darzlik kengligi 2— 2,5 mm boʻlsa, suvning kapillyar koʻtarilishi butunlay kuzatilmaydi. Qum jinslarda namlikning yuqoriga koʻtarilishi balandligi 0,3—0,6 m, qumoq va qumloq tuproqlarda 1,2—1,6 m, gil jinslarda 3,0—4,0 m ga yetadi. Kapillyar bosim quyidagi formula orqali aniqlanadi: $P_{kap} = h_k \cdot \gamma_s$, bunda: $h_k$ — kapillyar bosim, MPa; $\gamma_s$ — suv massasi, g/sm³., Kapillyar suv