КАНАТЫ

quduqda tushirish-koʻtarish ishlarini amalga oshirish uchun qoʻllaniladigan poʻlat tros (arqon)lar. Bunday ishlarni bajaradigan K. egiluvchan va yuqori mustahkamlikka ega hamda choʻziluvchan kuchlanishga va eguvchi kuchga chidamli boʻlishi kerak. Odatda, poʻlat tros (poʻlat simlardan eshilgan arqon tutami) konstruksiyali oltita simdan eshilgan K. dan iborat. K. simlari uning oʻrtasidagi organik yoki poʻlat oʻzakka oʻraladi. (K.3-rasm). Organik oʻzak sifatida turli oʻsimlik va mineral tolalar ishlatiladi. Poʻlat oʻzak esa kichik diametrli kanatdan iborat. Poʻlat oʻzakli tal K.i kam egiluvchan boʻlsada, katta miqdordagi yuklarni koʻtarish qobiliyatiga ega. Tutamdagi simlar bir yoqlama oʻralgan (toʻgʻri oʻram) yoki ikki tomonlama oʻralgan (krestli) boʻlishi mumkin. Agar K.dagi simlar oʻrami yoʻnalishi bilan oʻramdagi simlar yoʻnalishi mos kelsa, u holda bir yoqlama oʻramli K. hosil boʻladi. Bunday oʻramli K. yuk koʻtarganda buralib ketadi, shu sababli tal asbobida ishlatilmaydi. Agar oʻramdagi simlar yoʻnalishi mos kelmasa krest oʻramli K. hosil boʻladi va tal asboblarida ishlatiladi. Neft va, Kanatlar