{"headword": "КАНАТЫ", "key": "kanati", "entries": [{"dictionary": {"name": "Neft va gaz sanoati izohli lugʻati", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "201"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "quduqda tushirish-koʻtarish ishlarini amalga oshirish uchun qoʻllaniladigan poʻlat tros (arqon)lar. Bunday ishlarni bajaradigan K. egiluvchan va yuqori mustahkamlikka ega hamda choʻziluvchan kuchlanishga va eguvchi kuchga chidamli boʻlishi kerak. Odatda, poʻlat tros (poʻlat simlardan eshilgan arqon tutami) konstruksiyali oltita simdan eshilgan K. dan iborat. K. simlari uning oʻrtasidagi organik yoki poʻlat oʻzakka oʻraladi. (K.3-rasm). Organik oʻzak sifatida turli oʻsimlik va mineral tolalar ishlatiladi. Poʻlat oʻzak esa kichik diametrli kanatdan iborat. Poʻlat oʻzakli tal K.i kam egiluvchan boʻlsada, katta miqdordagi yuklarni koʻtarish qobiliyatiga ega. Tutamdagi simlar bir yoqlama oʻralgan (toʻgʻri oʻram) yoki ikki tomonlama oʻralgan (krestli) boʻlishi mumkin. Agar K.dagi simlar oʻrami yoʻnalishi bilan oʻramdagi simlar yoʻnalishi mos kelsa, u holda bir yoqlama oʻramli K. hosil boʻladi. Bunday oʻramli K. yuk koʻtarganda buralib ketadi, shu sababli tal asbobida ishlatilmaydi. Agar oʻramdagi simlar yoʻnalishi mos kelmasa krest oʻramli K. hosil boʻladi va tal asboblarida ishlatiladi. Neft va", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "КАНАТЫ — Канатлар", "raw_meaning": "қудуқда тушириш-кўтариш ишларини амалга ошириш учун қўлланиладиган пўлат трос (арқон)лар. Бундай ишларни бажарадиган К. эгилувчан ва юқори мустаҳкамликка эга ҳамда чўзилувчан кучланишга ва эгувчи кучга чидамли бўлиши керак. Одатда, пўлат трос (пўлат симлардан эшилган арқон тутами) конструкцияли олтита симдан эшилган К. дан иборат. К. симлари унинг ўртасидаги органик ёки пўлат ўзакка ўралади. (К.3-расм). Органик ўзак сифатида турли ўсимлик ва минерал толалар ишлатилади. Пўлат ўзак эса кичик диаметрли канатдан иборат. Пўлат ўзакли тал К.и кам эгилувчан бўлсада, катта миқдордаги юкларни кўтариш қобилиятига эга. Тутамдаги симлар бир ёқлама ўралган (тўғри ўрам) ёки икки томонлама ўралган (крестли) бўлиши мумкин. Агар К.даги симлар ўрами йўналиши билан ўрамдаги симлар йўналиши мос келса, у ҳолда бир ёқлама ўрамли К. ҳосил бўлади. Бундай ўрамли К. юк кўтарганда буралиб кетади, шу сабабли тал асбобида ишлатилмайди. Агар ўрамдаги симлар йўналиши мос келмаса крест ўрамли К. ҳосил бўлади ва тал асбобларида ишлатилади. Нефть ва"}}]}