КАНАТЫ

қудуқда тушириш-кўтариш ишларини амалга ошириш учун қўлланиладиган пўлат трос (арқон)лар. Бундай ишларни бажарадиган К. эгилувчан ва юқори мустаҳкамликка эга ҳамда чўзилувчан кучланишга ва эгувчи кучга чидамли бўлиши керак. Одатда, пўлат трос (пўлат симлардан эшилган арқон тутами) конструксияли олтита симдан эшилган К. дан иборат. К. симлари унинг ўртасидаги органик ёки пўлат ўзакка ўралади. (К.3-расм). Органик ўзак сифатида турли ўсимлик ва минерал толалар ишлатилади. Пўлат ўзак эса кичик диаметрли канатдан иборат. Пўлат ўзакли тал К.и кам эгилувчан бўлсада, катта миқдордаги юкларни кўтариш қобилиятига эга. Тутамдаги симлар бир ёқлама ўралган (тўғри ўрам) ёки икки томонлама ўралган (крестли) бўлиши мумкин. Агар K.dagi симлар ўрами ёʻналиши билан ўрамдаги симлар ёʻналиши мос келса, у ҳолда бир ёқлама ўрамли К. ҳосил бўлади. Бундай ўрамли К. юк кўтарганда буралиб кетади, шу сабабли тал асбобида ишлатилмайди. Агар ўрамдаги симлар ёʻналиши мос келмаса крест ўрамли К. ҳосил бўлади ва тал асбобларида ишлатилади. Нефт ва, Канатлар