гидролиз

английскийhydrolysisузбекскийerituvchi suv boʻlganda moddalar holatining oʻzgarishi, gidratlanishning bir turi. Mas: NaCl+H₂O=Na⁺+Cl⁻+H₂O, gidroliz

Gidroliz — moddalar va suv orasidagi almashinib parchalanish reaksiyasi. Gidroliz jarayoni quyidagicha ifodalanadi: AB + HOH = AH + BOH, bunda: AB — gidrolizlanadigan mahsulot; AH, BOH — hosil boʻladigan mahsulot. Tuzlar G.i toʻrt guruhga boʻlinadi: 1. Kuchsiz kislota va kuchli asosdan hosil boʻlgan tuzlar gidrolizlanganda eritma ishqoriy muhitga ega boʻladi (PH > 7). 2. Kuchli kislota va kuchsiz asosdan hosil boʻlgan tuzlar gidrolizlanganda eritma kislotali muhitga ega boʻladi (PH < 7). 3. Kuchsiz kislota va kuchsiz asosdan hosil boʻlgan tuzlar gidrolizlanganda eritma muhiti neytral boʻladi (PH = 7). 4. Kuchli kislota kuchli asosdan hosil boʻlgan tuzlar gidrolizga uchramaydi. Organik moddalar gidrolizi katalizatorlar — mineral kislotalar, ishqorlar, fermentlar (organizmda) ishtirokida boʻladi. Yogʻochning gidrolizi keng koʻlamda amalga oshadi. Yogʻoch, paxta shulxasi, kungaboqar poʻchogʻi, poxol, makkajoʻxori oʻzagidan koʻp qimmatli mahsulotlar — etil spirti, oqsilli achitqilar, glyukoza, qattiq uglerod (IV)-oksidi, furfurol, skipidar, metil spirti va b. olinadi.