Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

ГИДРОГЕОЛОГИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ ТЕХНОГЕНЕЗА

русча
1 та луғатда учрайди ЖСОН Барча қидирув натижалари
Нефт ва газ саноати изоҳли луғати русча

ГИДРОГЕОЛОГИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ ТЕХНОГЕНЕЗА

инсоннинг сув хўжалиги фаолиятидан юзага келадиган гидрогеологик ва инженерлик-геологик жараёнларнинг ўзаро таъсиридан геологик ва атроф муҳитда содир бўладиган ўзгаришлар. Т.г.ж. нефт ва газ конларини ишлашда, газ ва суюқликларни ер ости омборларида сақлашда, саноат чиқинди сувларини чуқур қатламларга ҳайдашда, чучук, минерал, термал сувлардан фойдаланишда катта аҳамият касб этади. Ёʻналиши ва мазмунига кўра техноген жараёнлар майдоннинг гидрогеологик шароитига ижобий ва салбий таъсир кўрсатиши мумкин. Техноген гидрогеологик жараёнларнинг жадаллашиши қуйидаги ҳолларда намоёнланади: — суғориш обектларидан фойдаланишда — суғориладиган ерларда, суғориш ва транспорт (юк ташиш) каналларининг текисликларда қурилган сув омборларининг таъсир доирасида, нефт конларига сув бостиришда ва ш.к.; — ерларни қуритиш обектларидан фойдаланишда — ботқоқ майдонлар намини қочиришда, тоғдаги конларни ишлашда, шаҳар ер ости иншоотларини ишлашида, сув олувчи иншоотларнинг таъсир доирасида ва ш.к. Суғориш ва қуритиш иншоотларидан бир пайтда фойдаланилганда турли обектларнинг ўзаро таъсиридан жуда мураккаб кўринишдаги шароитлар юзага келади, шу сабабли, техноген жараёнлар жадал суръатда ривожланади. Ушбу обектларнинг геологик ва умуман, атроф муҳит билан иссиқлик ва масса алмашинувида ҳам ўта мураккаб шароитлар юзага келади. Литосферада сувли эритмалар иссиқлик ва масса алмашинувида асосий омил ҳисобланади, шу сабабли, геологик жараёнларни уларга нисбатан турларга ажратиш гидрогеологияда муҳим аҳамият касб этади. Иссиқлик ва масса алмашинуви шароитларига кўра уч турдаги техноген жараёнлар ажратилади: 1) инжексион — литосферага моддаларнинг кириб келиши. Моддалар асосан сувли эритмалардан таркиб топган; 2) эжексион — литосферадан моддаларнинг чиқиб кетиши. Моддалар сувли эритмадан, жинсларнинг қаттиқ моддалари, газ, нефт ва бошқадан иборат; 3) мураккаб техноген жараёнлар — литосферага моддаларнинг, шу билан бирга сувларнинг биргаликда кириб келиши ва чиқиб кетиши бир вақтда содир бўлади. Иссиқлик ва масса алмашинуви ёʻналиши суғориш ва қуритиш обектларининг ўзаро таъсир доирасида ўзгаради. Инжексион жараёнлар суғориш обектларидан фойдаланишда содир бўлиб, иссиқлик ва масса алмашинуви литосфера томон ёʻналган бўлади. Моддаларнинг литосферага кириши ерларни суғориш; суғориш ва транспорт каналларидан бўладиган шимилиш; сув омборларидан фойдаланиш; литосферадаги сув захираларини сунъий равишда тўлдириш; нефтли, тузли, олтингугуртли жинсларга фойдали қазилмалар олишни жадаллаштириш мақсадида сув ҳайдаш; литосферадаги сув сингвувчи го-, Техногенезнинг гидрогеологик жиҳатлари

Мақоладаги хато ҳақида хабар бериш