Эпиграмма
русчаЭпиграмма
(гр. epigramma — ёзув сўзидан)
эпиграмма. Ҳажвий поезия жанрларидан бири. Эпиграмма, одатда, у қадар катта ҳажмга эга бўлмаса ҳам, лекин унда бирор шахс ёки ижтимоий воқелик устидан қаттиқ кулинади. Эпиграмма жанр сифатида узоқ тарихга эга. Дастлаб қадимги Грецияда меҳробларга, қаср пештоқларига, турли идишларга ёзилган шеърлар мазкур термин билан юритилган. Эпиграмма эпик поезиядан ўзининг ихчам шакли билангина эмас, балки воқеликка аниқ шахсий нуқтайи назардан ёндашиши билан ҳам ажралиб туради. Қадимги эпиграммалар элегик байтлар (қ. Элегический дистих) билан ёзилган бўлса, кейинчалик улар ямб (қ.) да ҳам ёзилди. Эпиграммада ҳамма вақт шоирнинг позицияси, нуқтайи назари аниқ ифодаланади. Эпиграмманинг ижтимоий ҳаётда актив рол ўйнаши бу жанрнинг ХВИИИ—ХИХ асрлар рус адабиётида кенг тарқалишига имкон берди. А. Пушкин, П. Вяземский, Е. Баратинский, В. Жуковский, А. Делвиг, А. Майков каби шоирларнинг ижтимоий-бадиий ва сиёсий курашида эпиграммалар ўткир қурол бўлган. Эпиграммадаги заҳарханда, кескин ҳажв унинг яшовчанлигини таъминлайди. Шунинг учун В. Маяковский, Д. Бедний, А. Безименский, С. Маршак, Ғ. Ғулом, А. Қаҳҳор каби совет шоирлари ва ёзувчилари эпиграмма жанрида унумли ижод қилганлар. Эпиграмма авторлари эпиграммачи деб юритилади.