Экспромт
русскийЭкспромт
(лат. expromtum — тайёр, тез сўзидан)
ekspromt. Biror hayotiy voqelik yoki his-hayajon taʼsirida toʻsatdan tugʻilgan bir necha misradan iborat tugal mazmunli sheʼr. Ekspromt badihagoʻylikning (q. Improvizatsiya) asosini tashkil etadi. Ekspromt XVII asrda Fransiyada, XVIII asrning oxiri va XIX asrning boshlarida Rossiyada keng tarqalgan edi. Uning namunalari N. M. Karamzin, A. S. Pushkin, M. Yu. Lermontov, F. I. Tyutchev, S. Yesenin kabi rus shoirlari ijodida mavjud. Oʻzbek shoirlaridan H. Olimjon, Gʻ. Gʻulom, U. Nosir, A. Oripovlar ijodida ham ekspromt namunalari bor. Ekspromt asosan xalq shoirlariga xos xususiyatdir. Ular anʼanaviy doston va termalar kuylashdan tashqari, ekspromt orqali bir-birining poetik isteʼdodini, estetik didini sinab koʻrganlar. Hozirgi paytda hozirjavoblik bilan aytilgan har qanday gapga nisbatan ham koʻchma maʼnoda ekspromt termini ishlatiladi.