Дубейт

(дубейта) dubayt, qoʻsh bayt yoki dubayta. Ikki bayt, toʻrt misradan iborat sheʼr: aruzning hazaji musaddasi maqsur yoki mahzuf vaznlarida, asosan ishqiy mavzularda yoziladigan sheʼriy shakllardan biri. Koʻpgina ilmiy adabiyotlarda ruboiy va dubayta terminlari aralash qoʻllaniladi. Bu hol har ikki mustaqil sheʼriy janrlarning oʻziga xos xususiyatlarini, ular oʻrtasidagi tafovutlarni yaxshi bilmaslikdan kelib chiqqandir. Ruboiy aruz sheʼriy sistemasining hazaj bahridagi «axram» va «axrab» shajaralaridagina yozilsa, dubayta, yuqorida koʻrsatilganidek, hazajning boshqa shoxobchalarida yoziladi. Tematik jihatdan ruboiy nisbatan keng qamrovga, yaʼni ijtimoiy-falsafiy xarakterga ega boʻlsa, dubayta faqat ishqiy mavzuda yaratiladi. Xullas, dubayta ham, ruboiy ham oʻziga xos sheʼriy shakllar boʻlib, qofiyalanish jihatidan ular farqlanmaydilar. Yana shuni ham aytib oʻtish kerakki, dubayta, asosan, tojik xalq ijodi hamda yozma adabiyotida koʻp uchraydi.