{"headword": "Дубейт", "key": "dubeyt", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь литературоведческих терминов", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Терминологический", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "95"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "dubayt, qoʻsh bayt yoki dubayta. Ikki bayt, toʻrt misradan iborat sheʼr: aruzning hazaji musaddasi maqsur yoki mahzuf vaznlarida, asosan ishqiy mavzularda yoziladigan sheʼriy shakllardan biri. Koʻpgina ilmiy adabiyotlarda ruboiy va dubayta terminlari aralash qoʻllaniladi. Bu hol har ikki mustaqil sheʼriy janrlarning oʻziga xos xususiyatlarini, ular oʻrtasidagi tafovutlarni yaxshi bilmaslikdan kelib chiqqandir. Ruboiy aruz sheʼriy sistemasining hazaj bahridagi «axram» va «axrab» shajaralaridagina yozilsa, dubayta, yuqorida koʻrsatilganidek, hazajning boshqa shoxobchalarida yoziladi. Tematik jihatdan ruboiy nisbatan keng qamrovga, yaʼni ijtimoiy-falsafiy xarakterga ega boʻlsa, dubayta faqat ishqiy mavzuda yaratiladi. Xullas, dubayta ham, ruboiy ham oʻziga xos sheʼriy shakllar boʻlib, qofiyalanish jihatidan ular farqlanmaydilar. Yana shuni ham aytib oʻtish kerakki, dubayta, asosan, tojik xalq ijodi hamda yozma adabiyotida koʻp uchraydi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Дубейт (дубейта)", "raw_meaning": "— дубайт, қўш байт ёки дубайта. Икки байт, тўрт мисрадан иборат шеър: арузнинг ҳазажи мусаддаси мақсур ёки маҳзуф вазнларида, асосан ишқий мавзуларда ёзиладиган шеърий шакллардан бири. Кўпгина илмий адабиётларда рубоий ва дубайта терминлари аралаш қўлланилади. Бу ҳол ҳар икки мустақил шеърий жанрларнинг ўзига хос хусусиятларини, улар ўртасидаги тафовутларни яхши билмасликдан келиб чиққандир. Рубоий аруз шеърий системасининг ҳазаж баҳридаги «ахрам» ва «ахраб» шажараларидагина ёзилса, дубайта, юқорида кўрсатилганидек, ҳазажнинг бошқа шохобчаларида ёзилади. Тематик жиҳатдан рубоий нисбатан кенг қамровга, яъни ижтимоий-фалсафий характерга эга бўлса, дубайта фақат ишқий мавзуда яратилади. Хуллас, дубайта ҳам, рубоий ҳам ўзига хос шеърий шакллар бўлиб, қофияланиш жиҳатидан улар фарқланмайдилар. Яна шуни ҳам айтиб ўтиш керакки, дубайта, асосан, тожик халқ ижоди ҳамда ёзма адабиётида кўп учрайди."}}]}