драма

ж drama

ж -ы drama

драмы Уйгуна Uygʻun dramalari

театр драмы и комедии drama va komediya teatri

поставить новую драму yangi dramani [sahnaga] qoʻymoq

drama

Dramatik turga mansub janrlardan biri. Dramaning oʻziga xos xususiyatlaridan biri uning sahnada ijro etilishidir. Dramatik asar sahnada qoʻyilmas ekan, tomoshabin uning harakat va holatini kuzatib, soʻzlarini tinglamas ekan, u haqiqiy badiiy asar darajasiga koʻtarila olmaydi. U faqat sahnada ijro etilgandagina, oʻzining hayotiy-estetik funksiyasini toʻla bajara oladi. Binobarin, drama oʻzining teksti bilan soʻz sanʼatiga mansub boʻlsa, sahnada ijro etilishi jihatidan roman, povest kabi adabiy janrlardan farqlanib turadi. Shu bilan birga, sahna asari aktyorlarning mahorati, bezaklarning aniqligi, muzika va yorugʻlikning normalligi jihatidan ham oʻziga xoslik kasb etadi. Sahnada yoʻnalishidan tashqari, dramaning adabiy asosi hisoblanmish asar tekstida uning poetik xususiyatlari ham mujassamlashgan boʻladi. Bu poetik xususiyatlari bilan drama epos va lirika adabiy turlariga mansub janrlardan ajralib turadi. Chunki dramada har bir obraz oʻz xarakteriga xos xislatlarini oʻz tili, xatti-harakati orqali ochadi. Epos, lirika turlariga mansub janrlardan tubdan farq qilib, dramada avtor bayoni yoʻq. Dramada biror hayotiy voqea boshdan-oyoq batafsil tasvirlanmaydi, unda shaxs hayotining eng muhim nuqtalari aks ettiriladi, yaʼni dramaturg oʻz gʻoyaviy niyatlariga qarab butun voqealarni shunday markazlashtiradiki, tomoshabin katta-katta voqealar mohiyatini ham kichkina shtrixlardan anglab oladi. Bular dramatik turga mansub barcha janrlar uchun ham xos boʻlgan xususiyatlardir. Drama janrining tarixi juda ham qadimiy boʻlib, uning taraqqiyoti hamma vaqt hayotning oʻzida ham katta oʻzgarishlar yuz berayotgan, qarama-qarshi kuchlar kurashi keskinlashgan paytlarga toʻgʻri keladi. Dramaning oʻziga xos murakkablikka ega boʻlgan janrligi yana shu bilan ham belgilanadiki, unda voqealar tizmasi va personajlarning cheklanganligiga qaramay, qahramon oʻz xarakterini turli tomondan namoyon qila oladi. Avvallari dramalar uchun keng epiklik xos emas edi. XX asrga kelib R. Rollan, B. Brext, V. Mayakovskiy, K. Trenev, Vs. Vishnevskiy kabi dramaturglar dramaga keng epiklikni olib kirdilar. Bu esa bevosita sinfiy kurashning oʻtkirlashishi, revolyutsion harakatning kuchayishi bilan bogʻliq hodisadir. Dramaning bu yangi bosqichidagi eng xarakterli xususiyatlaridan biri shuki, ularda qahramonning ichki dunyosi konkretroq ochila boradi. Dramada psixologik tahlil juda ham noziklashib, murakkablashib, drama