дарвоза
darvozaдарвоза
от 1. Шаҳар, қўрғон, қалъа, ҳовли ва шу кабиларга кириладиган икки табақали катта эшик, қопқа.
Тахта дарвоза. Темир дарвоза.
Дарвозанинг бир табақаси очиқ эди. — Ойбек, Танланган асарлар
Тонгда, қалъа дарвозалари очилган ҳамон Аваз ёʻлга тушди. — С. Сиёев, Ёруғлик
Кун чошгоҳга яқин Отабек сарой дарвозасидан чиқди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
2. Каналларда сувни тўсиш ёки қўйиб юбориш учун ишланган махсус қурилма; қопқа.
Қани, канал дарвозасини очиб юбор.
3. спрт. Футбол, хоккей ва шу кабилар ўйинларда майдоннинг рақиб ёʻллаган тўпни (шайбани) киритмаслик учун ҳимоя қилинадиган чекли қисми.
Пахтакорчилар рақиб дарвозасига учта тўп киритдилар. — Газетадан
Динамо хоккейчилари рақиб дарвозасига бешта шайба уриб, ғалабага эришдилар. — Газетадан
4. кўчма Имконият.
Бир дарвоза бекилса, Минг дарвоза очилади. — Халқ дурдоналари
5. кўчма Сезги, сеза олиш имкони.
Ҳислар учун яралмиш етти дарвоза. — У. Исмоилов, Сайланма
6. кўчма Бошланиш, эришиш, етишиш ёʻли.
Гўзаллик дарвозасининг ёʻли — латофатда. — Газетадан
Бобомнинг бу сўзлари менга ажойиботлар оламининг дарвозасини кўрсатиб, калитини яшириб қўйгандек туюлди. — С. Кароматов, Бир томчи қон
- Шаҳар дарвозаси 2. Шаҳарнинг ана шундай қопқасига ёпишган, ёндош маҳалла ёки маҳаллалар. У Хивага бориб етгунча, шаҳар дарвозаси ҳам беркилиб қолган. — Ойдин, ГулсанамҚипчоқлар бизнинг томондан отилган милтиқ ўқларига чидолмай, Самарканд дарвозасини ташлаб, Камолон дарвозасига юзландилар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар;
- Бахт дарвозаси Бахт ёʻли, бахтга эришиш имконияти. У сени севмайди. Бахтинг очилишига овора бўлма, бу уйда сенга бахт дарвозаси берк. — И. Раҳим, Ихлос
- Билим дарвозаси Билим олиш ёʻли, билим ўчоғи. Мактаб — билим дарвозаси, яъни фақат билим олиш ёʻлини кўрсатиб беради, холос. — П. Турсун, Ўқитувчи
- Дарвозаси кенг (ёки очиқ) Одам Меҳмондўст одам. Эй Ҳабибий, ёр-у дўстларга очиқ дарвозамиз. Халқпарвар, бағри кенг, ҳимматда беандозамиз. — ҲабибийҲимматли бўл, очиқ бўлсин дарвозанг, Илмингни соч, чиқсин баланд овозанг. — Ҳабибий