Частушка

chastushka. Rus xalq lirikasi janrlaridan biri. Chastushka toʻrt misrali qoʻshiq boʻlib, aytuvchilar mustaqil toʻrtliklarni ulash asosida kompozitsiya yaratadilar. Chastushka tez aytishi jihatidan xalq laparlariga oʻxshab ketadi. Bu janr XIX asrning oxirgi choragi, XX asrning birinchi yarmida keng tarqaldi. Shuning uchun ham u rus sovet folklorining eng ommaviy janrlaridan biri boʻlib qoldi. Chastushka oʻz tabiatiga koʻra, kundalik voqelikka javob tariqasida improvizatsiya yoʻli bilan yaratiladi va shundan soʻng xalq oʻrtasida tarqalib, qayta-qayta aytilishi natijasida sayqal topadi. Chastushkalarning tematik doirasi keng, emotsional taʼsiri kuchli boʻladi. Shuning uchun unda hayotdagi kichik maishiy faktorlardan tortib, katta voqealargacha oʻz aksini topadi. Shu bilan birga, chastushkalarda har bir hayotiy voqeaga munosabat ham bildiriladi. Chastushkalar lirik, oʻtkir publitsistik, doʻstona yumoristik va shafqatsiz hajviy ruhda boʻladi. Ular anʼanaviy xalq qoʻshiqlari va qisman yozma poeziya uslubida, xorey (q.) vaznida yaratilib, uch xil shaklda (a-b-v-b; a-a-b-b; a-b-a-b) qofiyalanadi. Chastushkalarda parallelizm keng qoʻllaniladi, yaʼni toʻrtlikning birinchi ikki misrasi ramziy obrazlar asosiga qurilsa, keyingi ikki misrada asosiy maqsad bayon qilinadi. Masalan: S neba zvezdochka upala Na saraychik tesovoy. Otday, milenkiy, kolechko I platochek nosovoy. Hozir folklor taʼsirida rus yozma poeziyasida ham chastushkalar yaratilmoqda. Uning namunalari D. Bedniy, A. Prokofevlar ijodida uchraydi.