чақирмоқ

фл. 1. Номини айтиш, овоз чиқариш ёки бирор хатти-ҳаракат воситасида муайян жойга келишга ундамоқ, чорламоқ.

Бир вақт Кумуш хола чақириб қолди: — Ҳув Қоракўз! Мунда кел, болам! — С. Сиёев, Ёруғлик

Хон қарс уриб, мулозимини чақирди. — С. Сиёев, Ёруғлик

Аҳмедов имо билан уни [Канизакни] чақирди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Бўтабой баланд овоз билан бригадирларни чақирди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

2. Ўзига қаратиш мақсадида номини айтиб ёки бошқа сўзлар воситасида узоқроқ жойдан туриб мурожаат қилмоқ.

Кўчанинг нариги юзидан уни кимдир чақирди. Ҳамроқул, чақирган кишига қарайман, деб гандираклаб кетди. — А. Қаҳҳор, Асарлар

3. Таклиф, даъват қилмоқ.

Деҳқон ўзининг яқин қариндошларини ва ошна-оғайниларини меҳмонга чақирибди. — Чалпак ёққан кун

Қуёш тик келганда, Чўли бобо ҳаммани овқатга чақирди. — Мирмуҳсин,Меъмор

4. Бирор иш, вазифа ва шу кабиларни адо этишга ёки унда иштирок этишга даъват қилмоқ, ундамоқ.

Ёрдамга чақирмоқ. Мусобақага чақирмоқ.

Раҳбарлар Фотиманинг ишини мақтаб, ҳаммани ундан ўрнак олишга чақирарди. — Т. Ашуров, Оқ от

Чолнинг жаҳли чиқиб, золим хонни урушга чақирди. — Чалпак ёққан кун

Никоҳ куни самовар қайнатиш ишига бойнинг хотини Ёʻлчини чақирди. — Ойбек, Танланган асарлар

5. Бирор нарсани келтиришни сўрамоқ, буюртма бермоқ (ошхона, чойхона ва шу кабиларда).

[Ёʻлчи] Чойхоналардан бирига кирди. Устунга суяниб, тахта каравотда оёғини узатиб ўтирди. Чой чақирди. — Ойбек, Танланган асарлар

Узинг чақирдинг, ўзинг буюрдинг. [Пулини] Тўлайбер! — А. Қаҳҳор, Оғайнилар

6. Олло(ҳ)худоэгампарвардигор Каби сўзлар билан бирга қўлланиб, вафот қилди, ўлди деган маънони англатади.

Олло Фаррухни ўз даргоҳига чақириб олибди. — С. Сиёев, Ёруғлик

7. Қичқирмоқ, товуш чиқариб хабар бермоқ.

Гудок чақирди.

Бу орада яна бир хўроз чақириб ўтди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

8. кўчма Пировардида бирор натижага олиб келмоқ; келтириб чиқармоқ.

Уйқу касал чақирар. — Мақол

Ортиқча кулги йиғи чақиради. — Газетадан

Тут тепасида бир қарға бўйнини чўзиб, жон-жаҳди билан қағиллаб, қор чақирарди. — Мирмуҳсин, Қуламас қоя