boy

sft. 1. Mol-dunyosi, davlati, boyligi koʻp; badavlat, davlatmand.

Boy odam. Faqir piyoda yurar. Boy — tuyada. — Maqol

Chorakor choraklab olar, boy akam — botmonlab. — Maqol

Xoʻjayinning dadasi katta boy edi, mol-mulkni behad yiqqan edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Yoshligimda boylar eshigida qarol-lik qilganman. — Gazetadan

2. Iqtisodiy jihatdan mustahkam, hech narsadan kamchiligi, muhtojligi yoʻq; toʻkis, badavlat.

Yurt boy boʻlsa, uning bozori ham toʻkin boʻladi. — U. Normatov, Talant tarbiyasi

Biz boy ekanmiz, deb qazilmalarning kulini koʻkka sovurdik. — Fan va turmush

3. (koʻpincha joʻnalish kelishigidagi soʻz bilan). Tarkibida, bagʻrida kerakli va foydali narsalar koʻp, moʻl.

Temirga boy ruda. Yeri boyning eli boy. — Maqol

Oʻzbekiston zamini ham maʼdanlarga boy. — Fan va turmush

Bular ham dorivor moddalarga boy, ham ozuqabop oʻsimliklardir. — Fan va turmush

Jiyda gulining atirga boy hidi ufurib turibdi. — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati

4. Biror narsasi, jihati, xususiyati yetarli darajada, toʻla-toʻkis, bekam-u koʻst.

Boy til. Boy tajriba. Boy kutubxona.

Otasi oʻzining boy kutubxonasi bilan bejiz faxrlanmasdi. — K. Yashin, Hamza

Iskandar havas va taajjub bilan binolarga, boy jihozlarga, ayniqsa nozik sanʼat buyumlariga, eshik va derazalarga nazar tashlab qoʻyardi. — Oybek, Nur qidirib

Oʻtgan har bir kun serzavq, sermazmun, turli voqealarga boy boʻldi. — Gazetadan

Uning xotirasi hayratda qolarli darajada boy va tiniq edi. — Gazetadan

5. s.t. shv. (odatda egalik qoʻshimchalari bilan) Er; turmush oʻrtogʻi.

Boyim uyda yoʻq edilar. Och kishi moy tanlamas, qari qiz boy tanlamas. — Maqol

Aylanayin boyimdan, Kishnoqi shu toyimdan. — Boychechak

Man bildim: ammamning boyi oʻlibdi, Bilsang, ammam yesir boʻlib qolibdi. — Intizor

6. Boylarga murojaatda yoki ular haqida soʻz borganda, ularning nomi oʻrnida yoki nomiga qoʻshib ishlatiladi.

Boy ota! Bu gapni bir aytdingiz, yana qaytib gapirmang! — Hamza, Boy ila xizmatchi

Xushxabarlar mana endi janobingizdan boʻladi-da, boy pochcha. — Hamza, Paranji sirlari

Nihoyat, ichkari hovli eshigi taraq etib ochilib, Mirodilboy koʻrindi. — U. Ismoilov, Saylanma

7. Kishi ismining tarkibiy qismi boʻlib keladi:

Boltaboy. Teshaboy, Joʻraboy.