boʻsh

sft. 1. Ichida hech narsasi boʻlmagan; quruq.

Boʻsh idish. Boʻsh qop tik turmas. — Maqol

Kelinni olib kelishga ketgan aravalar boʻsh qaytibdi. — S. Ahmad, Ufq

U boʻsh savat, xurjun koʻtarib olgan edi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Soy boʻyida turgan boʻsh koʻzani yom-gʻir chertib-chertib qoʻyadi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

2. Kimsadan yoki narsadan xoli, hech kim yoki hech narsa yoʻq.

Gʻijduvonning bozor kuni boʻlganiga qaramay, bozor joyi butunlay boʻsh edi. — S. Ayniy, Qullar

3. Band boʻlmagan, ishgʻol etilmagan, bekor.

Boʻsh oʻrin. Boʻsh yer.

Bashirjon olazarak boʻlib, joy qidirdi. Xayriyat, chekkaroqda bitta stul boʻsh ekan. — N. Aminov, Qahqaha

Hashamatli binoda bironta boʻsh joy qolmagan. — Sharq yulduzi

Boʻsh oʻrin axtarib, oʻrtada turib qoldi. — E. Samandarov, Daryo-sini yoʻqotgan qirgʻoq

Daraxt soyasidagi boʻsh oʻrindiq tomon yurishdi. — Yoshlik

4. Ish bilan band boʻlmagan, ishdan xoli; bekor, beish, ishsiz.

Boʻsh kun. Boʻsh vaqt.

Jindak tinch, boʻsh vaqt boʻp qolsa, bas, u darhol kitobga yopishardi. — T. Rustamov, Mangu jasorat

Boʻsh boʻlsangiz, Mingoʻrikka qimizga borar edik. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Otinoyi birdan-bir hunari va boʻsh qolgandagi ovunchogʻi — charxni gʻarillatishga kirishadi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

sft. 1. Salga uzilib, yulinib yoki yirtilib ketadigan, pishiq-puxta emas, jonsiz.

Boʻsh ip. Boʻsh arqon. Boʻsh latta.

Suxsur degan qush boʻlar, Tortsam, pati boʻsh boʻlar. Oq olma, qizil olma.

2. Salga sinib, uvalanib, ezilib ketadigan, yumshoq.

Boʻsh kesak. Boʻsh yer. Boʻsh yongʻoq. Boʻsh yogʻochni qurt yer. — Maqol

Bu yoqning toshi u yoqniki singari qattiq, yaxlit emas, juda boʻsh, gʻoʻrasha edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

3. Kuchsiz, zaif; ohista.

Boʻsh ovoz.

Anvar yuzini tutib berdi. Raʼno uning yuziga boʻshgina urib qoʻydi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Gʻoyaviy boʻsh, badiiy oqsoq asarlar oʻz bahosini olayotir. — Gazetadan

Sen, bolam, hali koʻp yoshsan, Urush qilmoqqa sen boʻshsan. — Malikayi ayyor

4. Qattiq siqilmagan, tarang tortilmagan, pishiq-puxta bogʻlanmagan; erkin.

Dutorning torlari hali boʻsh. Mashinaning tormozlari boʻsh ekan.

Qamishni boʻsh ushlasang, qoʻlingni qiyadi [dedi Allonbiy]. — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi

Sendan battar qilib meni bogʻlagan. Boʻsh boʻlganda soʻrar edim holingni. — Shirin bilan Shakar

5. koʻchma Gapni, ishni eplay olmaydigan; qattiqqoʻllik, talabchanlik qila olmaydigan; oʻz haq-huquqini talab qila olmaydigan, boʻshang, landavur.

Boʻsh rahbar.

— Boʻshsiz, laqmasiz! — ogʻzini koʻpirtirdi Mastura. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar

Sen boʻshsan, lattasan, urgʻochisan! Pul sanashdan boshqasiga yaramaysan. — X. Toʻxtaboyev, Yillar va yoʻllar

6. Boʻsh qaramoq Qattiqqoʻllik, talabchanlik koʻrsatmay ish tutmoq.

Uning bir qism gʻoʻzasi suvdan qolib, qatqaloq bosgan ekan, yuziga solib: — Oʻzingiz xoʻb pishiq dehqonsiz-ku, odamlarga boʻsh qarabsiz-da — deb yomon izza qildi. — H. Nazir, Mayoq sari

7. Puxta, bilimdon, omilkor boʻlmagan; zaif.

Matematikadan juda boʻshman. Arab-boy oʻqishda juda boʻsh.

U

oʻqishda juda boʻsh, ammo gʻirromlik va shumlikka abjir. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Rohat xola ayvonda sabzi artib, kelinini koyirdi: — Boʻshsiz, bolam, boʻshsiz! — Guldasta

8. Yetarli asosga ega boʻlmagan; puch, xom.

Boʻsh xayollar.

Endi uning xayolida hamma narsa boʻsh va maʼnosiz edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

San boʻsh xayol qilma, Man hech bir vaqt sandan ajralmam. — Hamza

9. Boʻsh kelmoq Yutqizmoq, yengilmoq, yon bermoq (bahs, kurash, jang va shu kabilarda).

Kurashda qaytadi deb oʻylaysanmi, axir biz hali boʻsh keladigan yigitlardan emasmiz. — M. Qoriyev, Oydin kechalar

Lekin endi Toʻrt-koʻz ham boʻsh kelmadi. — S. Anorboyev, Ham-suhbatlar

Odatda oftob bilan oshno kishi uncha-muncha kasalliklarga boʻsh kelmaydi. — Gazetadan