boʻgʻmoq

fl. 1. Qattiq qismoq.

Tomogʻidan boʻgʻmoq. Galstuk boʻgʻib yuboryapti.

Safarov yugurib borib, uni boʻgʻayotgan yoʻgʻon kishining yelkasiga bir tepdi. — A. Qahhor, Asarlar

Oyshabonu, erini birov boʻgʻib oʻldirayotgandek, dod sola boshladi. — H. Gʻulom, Mashʼal

Piyoz oʻtash — xotinlarning ishi Nima boʻpti! Ariqqa oʻtirib olasiz-u, pushtadagi piyozni boʻgʻib qoʻygan oʻtni yulib tashlayverasiz. — Oʻ. Hoshimov, Ikki eshik orasi

2. Nafas olishni qiyinlashtirmoq, damini qaytarmoq.

Sovuq jonlaringni ola-dimi? Tutun boʻgʻadi-ku, eshikni ochinglar! Oybek, Tanlangan asarlar. Oʻtning harorati Ergashevning yuzini qizdirib, burqiv chiqayotgan tutun esa nafasini boʻgʻar edi. N. Safarov. Nafasni boʻgʻadigan, koʻzlarni koʻr qiladigan chang-toʻzon buluti havoni tutdi. — Oybek, Navoiy

3. Qattiq siqib, chandib yoki burab bogʻlamoq.

Qopning ogʻzini boʻgʻmoq.

— Oʻljalarimiz ham koʻpayib qoldi, — dedi qopning ogʻzini boʻgʻib — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

4. Gʻov, boʻgʻov solib toʻsmoq.

Daryoni boʻgʻmoq. Koʻchani boʻgʻmoq.

Toʻgʻon taxtasini pastga bosib, suvni boʻgʻmoqchi boʻlganida, toʻgʻonga qulf solinganini koʻradi. — N. Safarov, Tanlangan asarlar

Xalqimiz katta-katta kanallar qazib, daryolarni boʻgʻdi. — Mushtum

5. Koʻchma Iskanjaga olib, tang ahvolga solmoq yoki halok qilmoq, mahv etmoq.

Mudhish oʻrgimchak uyasi, qullik davrining mashʼum soyalari, hurlikni boʻgʻuvchi qora yuraklar! — N. Safarov, Tanlangan asarlar

Bunday paytlarda yashil koʻkat qanchalik koʻzni quvontirsa, shoʻrxok shunchalik taʼbni xira qilar, bamisoli biri hayotga talpinsa, ikkinchisi uni boʻgʻmoqchi boʻlardi. — R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi

6. Koʻchma Toʻsqinlik qilib, oʻsishdan, rivojlanishdan toʻxtatmoq, barbod qilmoq.

Tashabbusni boʻgʻmoq.

U oʻz mayl-istagini boʻgʻmaydigan, koʻrkam ham uddaburon yigitga turmushga chiqishni oʻylaydi. — Yoshlik

7. Koʻchma Ortiq darajada asabiylashtirmoq, xunob qilmoq, diqqatini oshirmoq.

Oʻzingni ham diqqat qilma, meni ham boʻgʻma.

Hijron panjalari uning [Zulfiqorning] tomogʻidan boʻgʻa boshladi. — Mirmuhsin, Meʼmor

Kishini boʻgʻasiz, Zaynab! Gapga temirchilik yaxshi emas! — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

8. Rangini, tusini xiralashtirmoq; koʻrinishini buzmoq.

Paxsa devorlar tabiat manzarasini boʻgʻib turibdi.

U

oʻrta boʻyli bir juvon boʻlib, egnidagi toʻq-qizil koʻylagi, uning ustidan kiyib olgan qora jiletkasi, boshidagi yashil roʻmoli qorachadan kelgan yuzini boʻgʻibroq qoʻygan boʻlsa ham, oʻziga xoʻp yarashgan. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

9. Ogʻirlashtirmoq, buzmoq.

Kuni bilan quyosh taptini yegan paxsa devorlar oʻzidan issiqlik chiqarib, havoni boʻgʻib qoʻyadi. — A. Muxtor, Opa-singillar