БИХЕВИОРИЗМ

бихевиоризм; психологиянинг предмети психикани эмас, балки инсон ва ҳайвонлар хулқини ўрганишдан иборатдир деган фикрни илгари сурувчи ва ҳимоя қилувчи оқим. Б. хулқ деганда организмнинг фақат ташқи муҳитдаги қўзғовчиларга нисбатан қайтарадиган жавоб реаксиялари (ҳаракатлари) йиғиндисини тушунади. Демак, Б. га кўра, психологиянинг вазифаси фақат ташқи стимул билан унга қайтариладиган реаксиялар ўртасидаги тенг маъноли боғланишларни аниқлашдан иборатдир, холос. Б. онгнинг инсон хулқидаги ролини ва уни илмий жиҳатдан ўрганишни, текширишни инкор қилади. Б. алоҳида оқим сифатида ХХ аср бошларида ҳайвонлар хулқини текшириш натижаларида шаклланган бўлиб, унинг асосчилари америкалик психологлар Уоцон ва Торндайклардир.