битмоқ
bitmoqбитмоқ И
фл. 1. Сўнгига, охирига, ниҳоясига етмоқ, тамом бўлмоқ, тугамоқ; тўхтамоқ.
Гап битди. Тилак билан битмаган билим билан битар. — Мақол
Катта Фарғона канали қирқ беш кунда — 15 сентябрда битди. — Н. Сафаров, Оловли излар
2. Тайёр бўлмоқ (қурилаётган, ясалаётган нарса ҳақида).
Қурилиш битди. Кўприк битди.
Мана, канал ҳам битай деб қолди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
[Тилла узук] Буюрдим, эрта-индин битиб қолар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
3. Барҳам топмоқ, ёʻқ бўлмоқ, ёʻқолмоқ; бартараф бўлмоқ, тугамоқ.
— Уҳ! — тоқацизланиб куйинди Аҳмад Ҳусайн. — Қачон бу ёвузлар, хоинлар битади?! — Ойбек, Нур қидириб
Халқ товуши тинимсиз гувуллайди: Бицин золим подшо! — Ойбек, Танланган асарлар
Барча ёмонлик ўшанинг [Мусулмонқулнинг] боши билан бирга кетгандек, қипчоқ оғайнилар ила тотувлашдик, қипчоқнинг эски адоватлари битди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
-(и)
Кичикроқ водийнинг ҳар ер-ҳар еридан қуюқ тутун кўтарилмоқда — қишлоқ батамом ёниб битган. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз
Қизим, даданг, энанг ҳасратингда куйиб битди. — Ойбек, Танланган асарлар
Бечора қиз отага муҳтож. Отасиз эзилиб битмаса яхши эди. — И. Раҳим, Ихлос
- Иш битди 1. Иш тугади, иш тамом бўлди. Эринчоқнинг иши битмас. — МақолЎйчининг уйи битгунча, таваккалчининг иши битади. — Мақол[Бой ўз-ўзига:] Хайрият, бу иш ҳам хамирдан қил суғургандай жўнгина битди. — Ҳамза, Бой ила хизматчи
- Иши битди, эшаги лойдан ўтди Иш битиб, эшак лойдан ўтгандан кейин зўравонлар чиқиб, ерларни талаб оладиган бўлса, бунинг оқибати ёмон бўлади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
- Куни (ёки умри) битмоқ Умри тугамоқ; ўлмоқ. Мен нима қилсам, илм учун, илм ёʻлида қиламан. Куним битиб ўлсам, ўлигимни ҳам илм ёʻлига бераман — А. Қаҳҳор, АсарларЯхшибоевнинг куни битган, аниқроғи, яна бир кунлик умри қолган. — М. М. Дўст, ЛолазорУлар одамларни хонавайрон қилаётган уруш эканини, агар уруш бица, ҳамма ёқ яхши бўлиб кетишини сўзлардилар. — П. Турсун, Ўқитувчи
битмоқ ИИ
фл. 1. Ўсиб-унмоқ; етишмоқ.
Мана шу юқорига кўтарилган дарёдан Мирзачўл сув ичади, экин битади. — Ойдин, Ширин келди
Омад келса, дарахтда ҳам нон битар. — Қанотли сўзлар
2. Эт униб, бирикиб тузалмоқ, тўлишмоқ ёки бекилмоқ.
Жароҳатларим битиб кетиши билан, ўз қисмимга қайтиб бордим. — Назармат, Жўрлар баланд сайрайди
Сал кунда Аъзамга эт битиб, рангига қон югурди. — Шуҳрат, Жаннат қидирганлар
битмоқ ИИИ
фл. 1. айн. Ёзмоқ. ИИ.
Юртим, сенга шеър битдим бу кун, Қиёсингни топмадим асло. — А. Орипов, Юртим шамоли
Хўжа Абдулла Марворий хатни чиройли битарди. — Ойбек, Навоий
Рўёб Маматова Мирзачўлни ўзлаштириб, ўз жасорати сол-номасига илк сатрларини битганда, ёшгина қизча эди. — Ўзбекистон қўриқлари
2. (жўналиш келишиги билан) Муяссар, эга бўлмоқ; пайдо бўлмоқ.
Мана, худо хоҳласа, бошингга дўппи, оёғингга этик, эгнингга чопон, кўйлак-иштон битади. — П. Турсун, Ўқитувчи