ба́сня

ж. -и masal

masal. Koʻproq sheʼriy shakldagi, majoziy xarakterdagi qisqa hikoyacha boʻlib, uning masal-epigramma, masal-dialog, masal-ertak, masal-novella, masal-hikoya, masal-pamflet, masal-povest, masal-drama kabi turlari bor. Masalning tarbiyaviy ahamiyati juda ham katta boʻlib, odatda, turli hayvonlar majoziy suratda asarning qahramonlari sifatida tasvirlanadi. Qadimgi Gretsiyada esa afsonaviy Ezop nomi bilan bogʻliq koʻplab masallar yaratilgan. Bu masallardagi hikoyaviy til taʼsirida «ezop tili» atamasi kelib chiqdi. Keyinchalik Ezop masallari sheʼriy yoʻl bilan Fedr tomonidan latin tiliga tarjima qilindi. Bu tarjima Lafontendan tortib Krilovgacha boʻlgan davr masalchiligi uchun asosiy syujet manbai boʻlib xizmat qildi. Hindlarning «Panchatantra» (eramizning 3—5 asrlari), «Kalila va Dimna» kabi asarlari ham masal syujetlarining asosiy manbai boʻlib hisoblanadi. Masal turli milliy adabiyotlarda taraqqiy etgan janr boʻlib, Fransiyada Lafonten (1621—1695), Germaniyada Lessing, Gellert (XVIII asr) va Rossiyada I. A. Krilov (1769—1844) masalchi sifatida keng shuhrat topgan. Oʻzbek adabiyotida Alisher Navoiy, Muhammad Sharif Gulxaniy, Hamza, M. Xudoyqulov, Ya. Qurbon, S. Abduqahhor kabi shoirlar ijodida masal janrining ajoyib namunalari bor.