{"headword": "ба́сня", "key": "basnya", "entries": [{"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha mavzuli lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ", "kind": "Tarjima", "imprint": "Тихонов, А. Н.; Хатамов, Н. Т.; Емельянова, С. А.; Тихонова, М. Ю. (1975). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-tematicheskiy-slovar/", "page": "271"}, "pos": "ж.", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ба́сня, -и, ж.", "raw_meaning": "масал"}}, {"dictionary": {"name": "Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "34"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "masal. Koʻproq sheʼriy shakldagi, majoziy xarakterdagi qisqa hikoyacha boʻlib, uning masal-epigramma, masal-dialog, masal-ertak, masal-novella, masal-hikoya, masal-pamflet, masal-povest, masal-drama kabi turlari bor. Masalning tarbiyaviy ahamiyati juda ham katta boʻlib, odatda, turli hayvonlar majoziy suratda asarning qahramonlari sifatida tasvirlanadi. Qadimgi Gretsiyada esa afsonaviy Ezop nomi bilan bogʻliq koʻplab masallar yaratilgan. Bu masallardagi hikoyaviy til taʼsirida «ezop tili» atamasi kelib chiqdi. Keyinchalik Ezop masallari sheʼriy yoʻl bilan Fedr tomonidan latin tiliga tarjima qilindi. Bu tarjima Lafontendan tortib Krilovgacha boʻlgan davr masalchiligi uchun asosiy syujet manbai boʻlib xizmat qildi. Hindlarning «Panchatantra» (eramizning 3—5 asrlari), «Kalila va Dimna» kabi asarlari ham masal syujetlarining asosiy manbai boʻlib hisoblanadi. Masal turli milliy adabiyotlarda taraqqiy etgan janr boʻlib, Fransiyada Lafonten (1621—1695), Germaniyada Lessing, Gellert (XVIII asr) va Rossiyada I. A. Krilov (1769—1844) masalchi sifatida keng shuhrat topgan. Oʻzbek adabiyotida Alisher Navoiy, Muhammad Sharif Gulxaniy, Hamza, M. Xudoyqulov, Ya. Qurbon, S. Abduqahhor kabi shoirlar ijodida masal janrining ajoyib namunalari bor.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Басня", "raw_meaning": "— масал. Кўпроқ шеърий шаклдаги, мажозий характердаги қисқа ҳикояча бўлиб, унинг масал-эпиграмма, масал-диалог, масал-эртак, масал-новелла, масал-ҳикоя, масал-памфлет, масал-повесть, масал-драма каби турлари бор. Масалнинг тарбиявий аҳамияти жуда ҳам катта бўлиб, одатда, турли ҳайвонлар мажозий суратда асарнинг қаҳрамонлари сифатида тасвирланади. Қадимги Грецияда эса афсонавий Эзоп номи билан боғлиқ кўплаб масаллар яратилган. Бу масаллардаги ҳикоявий тил таъсирида «эзоп тили» атамаси келиб чиқди. Кейинчалик Эзоп масаллари шеърий йўл билан Федр томонидан латин тилига таржима қилинди. Бу таржима Лафонтендан тортиб Криловгача бўлган давр масалчилиги учун асосий сюжет манбаи бўлиб хизмат қилди. Ҳиндларнинг «Панчатантра» (эрамизнинг 3—5 асрлари), «Калила ва Димна» каби асарлари ҳам масал сюжетларининг асосий манбаи бўлиб ҳисобланади. Масал турли миллий адабиётларда тараққий этган жанр бўлиб, Францияда Лафонтен (1621—1695), Германияда Лессинг, Геллерт (XVIII аср) ва Россияда И. А. Крилов (1769—1844) масалчи сифатида кенг шуҳрат топган. Ўзбек адабиётида Алишер Навоий, Муҳаммад Шариф Гулханий, Ҳамза, М. Худойқулов, Я. Қурбон, С. Абдуқаҳҳор каби шоирлар ижодида масал жанрининг ажойиб намуналари бор."}}]}