ба́сня

ж. -и масал

масал. Кўпроқ шеърий шаклдаги, мажозий характердаги қисқа ҳикояча бўлиб, унинг масал-эпиграмма, масал-диалог, масал-эртак, масал-новелла, масал-ҳикоя, масал-памфлет, масал-повест, масал-драма каби турлари бор. Масалнинг тарбиявий аҳамияти жуда ҳам катта бўлиб, одатда, турли ҳайвонлар мажозий суратда асарнинг қаҳрамонлари сифатида тасвирланади. Қадимги Грецияда эса афсонавий Эзоп номи билан боғлиқ кўплаб масаллар яратилган. Бу масаллардаги ҳикоявий тил таъсирида «эзоп тили» атамаси келиб чиқди. Кейинчалик Эзоп масаллари шеърий ёʻл билан Федр томонидан латин тилига таржима қилинди. Бу таржима Лафонтендан тортиб Криловгача бўлган давр масалчилиги учун асосий сюжет манбаи бўлиб хизмат қилди. Ҳиндларнинг «Панчатантра» (эрамизнинг 3—5 асрлари), «Калила ва Димна» каби асарлари ҳам масал сюжетларининг асосий манбаи бўлиб ҳисобланади. Масал турли миллий адабиётларда тараққий этган жанр бўлиб, Франсияда Лафонтен (1621—1695), Германияда Лессинг, Геллерт (ХВИИИ аср) ва Россияда И. А. Крилов (1769—1844) масалчи сифатида кенг шуҳрат топган. Ўзбек адабиётида Алишер Навоий, Муҳаммад Шариф Гулханий, Ҳамза, М. Худойқулов, Я. Қурбон, С. Абдуқаҳҳор каби шоирлар ижодида масал жанрининг ажойиб намуналари бор.