айтмоқ
aytmoqайтмоқ
фл. 1. Оғзаки (гап билан) маълум қилмоқ, билдирмоқ.
Ростини айтмоқ. Ўз мулоҳазаларини айтмоқ. Узр айтмоқ. Бетга айтганнинг заҳри ёʻқ. — Мақол
2. Ёддан оғзаки баён қилмоқ, сўзламоқ (эртак, ҳикоя ва шу кабилар ҳақида).
Эртак айтмоқ. Топишмоқ айтмоқ. Шеър айтмоқ.
Зерикмайман кеча афсона айцам. — Ҳабибий
3. Талаффуз қилмоқ.
Мўйлови майса бўлиб қолган кап-катта йигитнинг р ни айта олмаслиги Элмуродга ғалати туюлди. — П. Турсун, Ўқитувчи
4. Таклиф этмоқ, чақирмоқ.
Тўйга айтмоқ. Ҳашарга айтмоқ. Айтмаган ерга борма, айтган ердан қолма. — Мақол
Айтмаган қўноқ — ёʻнмаган таёқ. — Мақол
Маҳалладан ҳам уч-тўрт киши айтдим, ошни кўпроқ қилиш керак. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
5. ёрд. фл. взф. Боғлама вазифасини бажаради.
— Қиморбоз деб кимни айтасиз? — оғзидаги оши билан ғўлдиради Қамбар. — Ойбек, Танланган асарлар
- Айтинг-айтинг Нарса-ҳодисанинг юз бериши-бермаслиги маъқуллигини ифодалайди. Айтинг-айтинг, биз боргунча, кетиб қолишмасин.Айтинг-айтинг, ҳеч ким эл назаридан қолмасин. — Газетадан
- Айтмайсизми ёки айтинг Тилга олинган нарсани алоҳида таъкидлайди. Ширинлигини айтмайсизми. Одоблилигини айтинг.
- Шуни айтинг ёки нимасини айтасиз ёки секинроқ айтасизми Сўзловчининг айтилган гапга тўла қўшилишини билдиради. — Шуни айтинг, — деди Амин бува ҳам кулиб. — Сув ўзини жуда азиз қилиб юборди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунчаЭй, нимасини айтасиз, дугонажон, алоҳида уй олмасам бўлмайди. — ГазетаданОдамохун, деб секинроқ айтасизми — А. Қодирий, Ғирвонлик Маллавой
- Айтгани айтган, дегани деган Айтган нарсаси албатта бўлади, амалга ошади. Онаси умрида эрига тик гапирмаган хотин эрининг айтгани айтган, дегани деган. — И. Раҳим, Чин муҳаббатМаслаҳатга кўнмайди. Айтганим айтган, деганим деган, деб туриб олади. — П. Турсун, Ўқитувчи
- Айтган жойидан кесади Айтганини албатта амалга оширтиради, айтганини бажартиради.