Архаизм

arxaizm. Hozirgi tilda eskirib qolgan soʻz, ibora va turli qoʻshimchalar boʻlib, u tildagi uslublarning almashinishi, ayrim narsa va predmetlarning jamiyat hayotidan butunlay yoʻqolishi natijasida yuzaga keladi. Arxaizm badiiy adabiyotda u yoki bu davr koloritini (q.) toʻlaroq aks ettirish uchun tasviriy vosita sifatida keng qoʻllaniladi. Masalan, A. Qodiriy oʻzining «Oʻtgan kunlar» romanida XIX asrga xos maktubiy uslubni berish uchun arxaizmdan unumli foydalangan. Xon yorligʻidan keltirilgan quyidagi parcha arxaizmga misol boʻla oladi: «Biz Turkiston mamlakatining xoni oʻz qalamravimiz va saltanatimiz uchun qipchoq toyifasini muzir deb bildik». Arxaizm baʼzan kesatiq, masxaralash maqsadida ham qoʻllaniladi. Masalan, A. Qahhorning «Maktub», Gʻ. Gʻulomning «Duoyi salom mushtoqona», Said Ahmadning «Maktub xususinda» kabi satirik asarlarida arxaizmlardan unumli foydalanilgan.