Архаизм

архаизм. Ҳозирги тилда эскириб қолган сўз, ибора ва турли қўшимчалар бўлиб, у тилдаги услубларнинг алмашиниши, айрим нарса ва предметларнинг жамият ҳаётидан бутунлай ёʻқолиши натижасида юзага келади. Архаизм бадиий адабиётда у ёки бу давр колоритини (қ.) тўлароқ акс эттириш учун тасвирий восита сифатида кенг қўлланилади. Масалан, А. Қодирий ўзининг «Ўтган кунлар» романида ХИХ асрга хос мактубий услубни бериш учун архаизмдан унумли фойдаланган. Хон ёрлиғидан келтирилган қуйидаги парча архаизмга мисол бўла олади: «Биз Туркистон мамлакатининг хони ўз қаламравимиз ва салтанатимиз учун қипчоқ тойифасини музир деб билдик». Архаизм баъзан кесатиқ, масхаралаш мақсадида ҳам қўлланилади. Масалан, А. Қаҳҳорнинг «Мактуб», Ғ. Ғуломнинг «Дуойи салом муштоқона», Саид Аҳмаднинг «Мактуб хусусинда» каби сатирик асарларида архаизмлардан унумли фойдаланилган.