алам
alamаълам
от 1. Шариат қонунлари билимдони.
2. Шариат қонун-қоидалари юзасидан берилган фатвони тасдиқ ёки рад этувчи диний арбоб; бош муфти.
Маросимга етиб келган қози, мингбоши, аълам, муфти, домла-имомларга ўз мартабаларига қараб аъло, авсат чопонлар кийдирилмоқда. — М. Муҳаммаджонов, Турмуш уринишлари
Ҳасан ака пулни бераверса, аълам чиқиб ўлчаб, васиқасини қилиб бераверади. — Ҳамза, Майсаранинг иши
3. Аълам (эркаклар исми).
- Валлоҳи аълам
алам И
от 1. Жисмоний қийноқ; азоб, оғриқ.
Комил калтак аламидан ҳўнг-ҳўнг йиғлаётган боладан яна сўради. — Ҳ. Ғулом, Машъал
2. Руҳий азоб, изтироб.
Ҳижрон алами. Жудолик алами. Алам чекмоқ (тортмоқ).
Биз у вақтлар севги нима, севиш, севилиш нима — буларнинг дард ва алами, завқ ва шавқи нималигини ҳам билмас эдик. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
3. Қасд, ўч, қасос.
Мунча серпичинг бўлиб кетибсиз. Менда шамингиз борми! Шуҳрат, — Шинелли йиллар
4. Ғазаб, нафрат; заҳр.
- Алам қилди Эрининг бош қоронғи бўл, эвида бўл-да дегани унга жуда алам қилди, хўрлиги келди, ўпкаси тўлди. — А. Қаҳҳор, Анор
- Аламини олмоқ 1. Қасд, ўч олмоқ. — Мени ташлаб кетганингиз аламини Зайнабдан олмасам, кимдан олай, — деди кулиб Кумуш. — А. Қодирий, Ўтган кунларБалки аламини ишдан олгандир? — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
- Исанинг аламини Мусадан олмоқ Бировдан етган ранж, озор қасдини бошқа, айбсиз одамдан олмоқ.
- Аламдан тарқамоқ (ёки чиқмоқ) 2. Қасдини, ўчини олмоқ. [Собирахон:] Йиғладим. ўтириб хат ёздим. Бу билан ҳам аламдан чиқмай, хатни кўтариб, Комила холамнинг олдиларига арзга бордим. — А. Қаҳҳор, ХотинларМингбоши тек ётмаган эди, қизининг аламини чиқариб олиш учун баҳона изларди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунчаСиз қўй демаганингизда, оғзи-бурнини дабдала қилиб, бир аламдан чиқай деган эдим. — П. Турсун, Ўқитувчи
- Аламини ичига ютмоқ Ғазабини сиртга чиқармаслик, билдирмаслик. аламини ичига ютиб, ҳаловат истайди. — Газетадан
алам ИИ
от 1. эск. кт. Байроқ, туғ.
2. дин. Азиз-авлиёлар дафн этилган мозорга сиғинувчилар томонидан шу мозор дарахтларига боғланган латта.
Эр Ҳуббига бориб, астойдил сиғиниб, шайхларга тўн кийгизди, кекса чинорларга алам боғлади, бўлмади. — С. Аҳмад, Ҳукм