{"headword": "alam", "key": "alam", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Jismoniy qiynoq; azob, ogʻriq.", "examples": [{"text": "Komil kaltak alamidan hoʻng-hoʻng yigʻlayotgan boladan yana soʻradi.", "source": "H. Gʻulom, Mashʼal"}]}, {"order": 2, "text": "Ruhiy azob, iztirob.", "examples": [{"text": "Hijron alami. Judolik alami. Alam chekmoq (tortmoq).", "source": ""}, {"text": "Biz u vaqtlar sevgi nima, sevish, sevilish nima — bularning dard va alami, zavq va shavqi nimaligini ham bilmas edik.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha"}]}, {"order": 3, "text": "Qasd, oʻch, qasos.", "examples": [{"text": "Muncha serpiching boʻlib ketibsiz. Menda shamingiz bormi! Shuhrat,", "source": "Shinelli yillar"}]}, {"order": 4, "text": "Gʻazab, nafrat; zahr.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/alam"}}, {"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Bayroq, tugʻ.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Aziz-avliyolar dafn etilgan mozorga sigʻinuvchilar tomonidan shu mozor daraxtlariga bogʻlangan latta.", "examples": [{"text": "Er Hubbiga borib, astoydil sigʻinib, shayxlarga toʻn kiygizdi, keksa chinorlarga alam bogʻladi, boʻlmadi.", "source": "S. Ahmad, Hukm"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/alam"}}, {"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Shariat qonunlari bilimdoni.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Shariat qonun-qoidalari yuzasidan berilgan fatvoni tasdiq yoki rad etuvchi diniy arbob; bosh mufti.", "examples": [{"text": "Marosimga yetib kelgan qozi, mingboshi, aʼlam, mufti, domla-imomlarga oʻz martabalariga qarab aʼlo, avsat choponlar kiydirilmoqda.", "source": "M. Muhammadjonov, Turmush urinishlari"}, {"text": "Hasan aka pulni beraversa, aʼlam chiqib oʻlchab, vasiqasini qilib beraveradi.", "source": "Hamza, Maysaraning ishi"}]}, {"order": 3, "text": "Aʼlam (erkaklar ismi).", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/a%CA%BClam"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "16"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Jismoniy azob, ogʻriq.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "АЛАМ", "raw_meaning": "ELEM, ÜZÜNTÜ, TEESSÜR Жисмоний азоб, оғриқ."}}, {"dictionary": {"name": "«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Terminologik", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "56"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "[a.]", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "koinot", "examples": [{"text": "Törütti tiläk tüzü alämiy, yarutti ažunqa künüg ham ayïy", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "‘ALÄM", "raw_meaning": "[a.] koinot, olam, dunyo – вселенная, мир – universe, world. Törütti tiläk tüzü alämiy, yarutti ažunqa künüg ham ayïy – (Tangri) yumla jahonni o‘zi istaganidek qilib yaratdi, jahonni yoritishi uchun kun va oyga nur berdi – Сотворил бог всю вселенную, как пожелал, засветил для мира солнце и месяц – God created the whole universe, as he wished, lit up the sun and the month for the world (QBN, 21₁₁; QBN, 121; 11b10)."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "388"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "nohaq taʼnalar unga juda alam qildi", "source": ""}]}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "alam", "raw_meaning": "1. досада, огорчение; nohaq taʼnalar unga juda ~ qildi несправедливые упрёки его очень огорчили; 2. боль, мука; страдание; ◊ ~ chekmoq (или tortmoq) страдать, мучиться."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "413"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "pain", "examples": []}, {"order": 2, "text": "vexation", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "alam", "raw_meaning": "n 1) pain, suffering; ~ tortmoq feel (have) a pain; 2) vexation, annoyance"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "7"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ALAM", "raw_meaning": "1. awırıw (fizikalıq); 2. ruwxıy azap, qiynalıw"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "11"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "alam", "raw_meaning": "Ärger m, Betrübnis f, Verdruss m"}}, {"dictionary": {"name": "Maʼnaviyat lugʻati", "title": "МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Маҳмудов, Низомиддин; Саидқулов, Зокиржон; Сотимов, Ғофуржон; Нишонов, Манабжан; Абдуллаев, Абдулҳай; Байназарова, Аслия (2012). МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ. Tashkent: Маънавият.", "url": "https://til.uz/lugatlar/manaviyat-lugati/", "page": "18"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "страдание", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Алам", "raw_meaning": "страдание; огорчение, досада suffering, grief, chagrin, distress, annoyance; disappointment, rexation souffrance, douleur أَلَمٌ"}}]}