ачимоқ
achimoqачимоқ
фл. 1. Микроорганизмлар таъсиридаги биокимёвий жараён натижасида ачимсиқ ҳид ёки маза ҳосил қилиб етилмоқ (лой, вино кабилар ҳақида).
Ачиган лой. Вино ачий бошлади.
2. Шундай жараён натижасида айнимоқ, бузилмоқ.
Ачиган сут. Ачиган овқат.
3. Жизиллаб оғримоқ; ачишмоқ.
Тутундан кўзим ачиди.
Ғумай тиғида унинг қўли яна қийилди. Қон оқиб, бармоғи ачий бошлагандан кейин, рўмолчасига кафтини ўраб олди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат
4. кўчма Аччиқ-тиззиқ гап қилмоқ.
- Ачиб (ёки ачиб-бижиб) ётибди Бозорда картошка ачиб ётибди.
- Жони (ёки ичи, юраги) ачимоқ Ниҳоятда куйинмоқ. Ҳа, бўлмаса жонингиз ачиганими бу? Ерни белингиз қайишиб топганингизда, жонингиз ачир эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари[Офтоб ойим] Кумушни кўрган сайин, алланечук юраги ачир, жудолик кунларини асло тасаввур қилолмас эди. — А. Қодирий, Ўтган кунларАппон чолнинг Тиллага ичи ачиди. — Ёшлик
- Мияси ачимоқ 1. Тўғри фикрлаш, эслаш қобилияти ёмонлашмоқ. Қайдам, мен бир мияси ачиб қолган чолман, болам. — С. Аҳмад, ҲукмТожибой таажжубда қолиб, бошини лиқиллатди: Бир ўзингиз-а? Ёпирай! Миянгиз ачиб, юрагингиз тошиб кетмайдими? — П. Турсун, Ўқитувчи
- Хамири ачимаган
- Қариб қуюлмаган, ачиб суюлмаган