Проект Hayot Foundation
Ру

Атлас диалектов

Сырдарьинская область

Карлукский 50% · Кыпчакский 50% · Огузский 0% — доля записей, для которых в источниках указано наречие

В Сырдарьинской области в основном распространены восточная группа кыпчакского наречия, а также говоры, относящиеся к карлукско-чигиле-уйгурскому наречию (например, хавастский говор).

  • 2 слова
  • 6 источников
Отдельных исследований о говорах этого региона не найдено.

В собранных источниках об этом регионе есть лишь несколько примеров из общих учебников. Кыпчакские (j-) говоры соседнего региона описаны на странице «Джизакская область». Будем рады, если вы пришлёте материалы о говорах этого региона. Джизакская область →

Главные черты

  1. Восточная группа кыпчакского наречия

    В части Сырдарьинской области проживают носители кыпчакского наречия (крупной группы говоров, обладающей такими специфическими чертами, как использование звука 'j' вместо 'y' литературного языка — так называемые «j-говоры»). Территориально эти говоры входят в восточную группу кыпчакского наречия (к этой группе также относятся восточная часть Самаркандской области, территории Бекабада и Джизака).

    Toʻychiboyev, Hasanov 2004, с. 88-89 ; Ashirboyev 2013, с. 51
  2. Карлукско-чигиле-уйгурское наречие

    В отдельных районах области, в частности в Хавасте, распространены говоры, относящиеся к карлукско-чигиле-уйгурскому наречию (группе говоров, легшей в основу узбекского литературного языка).

    Reshetov, Shoabdurahmonov 1978, с. 40
  3. Место в исторических классификациях

    В исторических классификациях на ранних этапах развития узбекской диалектологии говоры Сырдарьинской области выделялись как один из четырех основных узбекских диалектов наряду с ферганскими, хивинскими и самаркандско-бухарскими говорами.

    Toʻychiboyev, Hasanov 2004, с. 29

Это общее описание составлено с помощью искусственного интеллекта по данным, извлечённым из источников; у каждого пункта указаны источник и страница, на которые он опирается.

Qorluq-chigil-uyg'ur lahjasi guruhlari

Farg'ona, Toshkent, Qarshi va Shimoliy o'zbek guruhlari hamda ularga qarashli dialektlarga bo'linadi.

Fargʻona, Toshkent, Qarshi, Namangan, Andijon, Shahrixon, Oʻsh, Oʻzgan, Jalolobod, Margʻi… Карлукский Reshetov, Shoabdurahmonov 1978, с. 40
Ser Ali Lapinning oʻzbek dialektlari tasnifi

Ser Ali Lapin 'Sart soʻzining kelib chiqishi va maʼnosi haqida' asarida toʻrtta oʻzbek dialektini ajratgan: Sirdaryo viloyati, Fargʻona viloyati, Amudaryo boʻlimi va Xiva xonligi, Samarqand viloyati va Buxoro xonligi dialektlari.

Sirdaryo viloyati, Fargʻona viloyati, Amudaryo boʻlimi, Xiva xonligi, Samarqand viloyati,… Toʻychiboyev, Hasanov 2004, с. 29
Qipchoq lahjasi shevalarining guruhlari

Qipchoq lahjasi hududiy jihatdan besh guruhga boʻlinadi: 1) Sharqiy guruh (Samarqand sharqi, Bekobod, Jizzax, Sirdaryoning bir qismi); 2) Gʻarbiy guruh (Samarqand gʻarbi, Navoiy); 3) Fargʻona guruhi (Fargʻona vodiysi tumanlari); 4) Janubiy guruh (Qashqadaryo, Surxondaryo, Janubiy Tojikiston); 5) Shimoliy Xorazm guruhi (Shimoliy Xorazm, Qoraqalpogʻiston).

Samarqand, Bekobod, Jizzax, Baxmal, Gʻallaorol, Zomin, Sirdaryo, Navoiy, Fargʻona vodiysi… Кыпчакский Toʻychiboyev, Hasanov 2004, с. 88-89
Qipchoq lahjasi tarqalishi

Qipchoq lahjasi vakillari O'zbekiston Respublikasining Toshkent viloyati, Sirdaryo, Samarqand, Navoiy, Qashqadaryo, Surxondaryo, Jizzax viloyatlarida yashaydilar.

Toshkent viloyati, Sirdaryo, Samarqand, Navoiy, Qashqadaryo, Surxondaryo, Jizzax Кыпчакский Ashirboyev 2013, с. 51
Turk-Barlas lahchasining bo'linishi

Turk-Barlas lahchasi to'rt asosiy shevaga bo'linadi: Sayram-Chimkent shevasi, Toshkent-Xos shevasi, Andijon shevasi va Namangan shevasi.

Sayram, Chimkent, Toshkent, Xos, Andijon, Namangan Карлукский Gʻozi Olim 1936, с. 21
В диалектеПо-литературному / пояснениеГдеИсточник
eyï ona Toshkent Shermatov 1981, с. 54
paxtatikan paxtatikan
Poyasi tik, yuqori qismi sershox, serbarg, bo‘yi 40–100 sm, murakkabguldoshlarga mansub ildizbachkili ko‘p yillik begona o‘t.
Hovos tumani Musayeva 2023, с. 223
  1. Reshetov, Shoabdurahmonov 1978 — V. V. Reshetov, Sh. Shoabdurahmonov. Oʻzbek dialektologiyasi (universitetlar va pedagogika institutlarining filologiya fakultetlari uchun darslik). O'qituvchi, Toshkent, 1978.
  2. Toʻychiboyev, Hasanov 2004 — Bosim To'ychiboyev, Bo'riboy Hasanov. Oʻzbek dialektologiyasi (oliy oʻquv yurtlari uchun darslik). Abdulla Qodiriy nomidagi xalq merosi nashriyoti, Toshkent, 2004.
  3. Ashirboyev 2013 — Samixon Ashirboyev. O'zbek dialektologiyasi (o'quv qo'llanma). Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universiteti, Toshkent, 2013.
  4. Gʻozi Olim 1936 — G'ozi Olim Yunusov (Ƣazi Alim Junus). O'zbek lahçalarini tasnifda bir taçriba (O'zbek lahjalarini tasnifida bir tajriba). O'zSSR Davlat nashriyoti, Toshkent (cover dated 1935, imprint signed XI-1935; ziyouz lists 1936), 1936. Первая классификация узбекских говоров
  5. Shermatov 1981 — A. Shermatov. Lingvistik geografiya nima?. O'zbekiston SSR "Fan" nashriyoti, Toshkent, 1981. Научно-популярное издание
  6. Musayeva 2023 — Feruza Musayeva (O'zbek tili, adabiyoti va folklori instituti). O'zbek xalq so'zlari (lug'at). Innovatsion rivojlanish nashriyot-matbaa uyi, Toshkent, 2023.

Данные извлечены из отсканированного текста книг (OCR) с помощью искусственного интеллекта и проверяются редакцией. У каждой записи указаны источник и страница; знак «?» означает, что форма не найдена на странице дословно.

Отправить материал по этому региону