Қидирув

фл. Ютмоқ И феълининг орттирма нисбати.

Бола шу овқатни ҳам хархашасиз ютқизмади.

фл. 1. Бўғиз мускуллари кўмаги-да оғиздаги бирор нарсани томоқсан ўтказмоқ; ичмоқ; емоқ.

Дори ютмоқ. Сув ютмоқ. Дўстинг учун заҳар ют. — Мақол

Ютга-ним — ўзимники, чайнаганим — — гумон.

Эр бечора худди қаттиқ ётган касалдек майни қулт-қулт ютибди. — Т. Обидов, Юсуфжон қизиқ

Эътибор опа иштаҳа билан толқон ямлаб ютаётган Тўлқинжоннинг тим қора жингалак сочини силади. — Ҳ. Ғулом, Машъал

2. Ичига тортмоқ, сўрмоқ.

Папирос тутунини ютмоқ.

Болалигидан савағич чангини ютиб, қирққа кирмай, ўпкаси тешилиб ўлган оталар, бўзчи тақдирини била туриб, болаларига ҳамон шу касбни мерос қолдирар эдилар. — А. Мухтор, Опа-сингиллар

3. кўчма Бирор нима дейишдан ўзини тиймоқ, ошкор қилмаслик.

Эргаш ака аввалги шахтидан тушди нимадир демоқчи эди, гапини ютди. — Н. Сафаров, Қаҳрамоннинг туғилиши

Тўсатдан келиб қолган Фотимани кўриб, йигитлар нафратларини ютдилар. П.

4. Турсун, Ўқитувчи.

Ғамни ютди, ютди аламни. Дард қуритди кўздаги намни. Э. Раҳим.

[Бибихатча] Ғира-шира тонгда изтиробини ичига ютиб, қўрадан чиқди. — А. Мухтор, Қорақалпоқ қиссаси

— Маҳкам ака, — деди Гавҳар, — кўнглингизга келган ҳамма нарсани айтинг, ўтган йилдагидай ичингизга ютиб юрманг. — П. Қодиров, Уч илдиз

5. Ўз қаърига тортмоқ, ёʻқ қилмоқ.

Нега худонинг қаҳри келмас экан? Нега бу аблаҳ бойни ер ютиб юбормасикин-а? — Ҳ. Турсунқулов, Ҳаётим қиссаси

Уруш она ардоқлаб тарбиялаган фарзандларни балодай ютади. — Т. Рустамов, Мангу жасорат

1. Дон-ғалла унмаган йил; очарчилик, қаҳатчилик

2. Чорва очарчилиги; ўлат

Увоқ моллар кўтарам бўлиб, ют бошланди. Асабий текширишлар кетди; ахир қирилиб кетган моллар учун кимдир жавоб бериши керак- — С. Анорбоев, Оқсой

Табиий офат — қурғоқчилик бўлганидан (қора ют), қор кўп ёққанидан (оқ ют) ёки яхвонлик … оқибатида чорва молларининг яйловларда озиқсизликдан қирилиб кетиши — С. Қораев, Топонимика

от 1. Ичишдаги ҳар бир ютиш, томоқдан ўтказиш.

У, чанқовдан оғилни бузиб чиқиб, дуч келган ариқни очкўзлик билан симирган буқачадай, катта ютумлар билан ичаверди. — Ойбек, Навоий

2. Ўлчов билдирувчи (нумератив) сўз; қултум, ҳўплам.

Бир ютум сув.

Почамир билан Жума тоға бир четдан ҳовузга яқинлашдилар; лойқаланган сувдан бир-икки ютум олиб ичдилар. — Фитрат, Қиёмат

3. Ютиш, ичишдаги таъм; ютиш, ичим.

Ютуми яхши вино.

от 1. Иш, фаолиятда эришилган муваффақият; ғалаба.

Илм-фан ютуқлари.

Мен ўзбек халқининг пахтачилик соҳасида бу йил эришган катта ютуғини кўриб, беҳад қувондим. — Назармат, Жўрлар баланд сайрайди

Ютуқлар замирида доимо катта меҳнат, изланиш ўрин олган бўлади. — Газетадан

— Ҳа-да, ишни бўшаштирмай, ураверайлик, битта тош жилдирсак ҳам, ютуғимиз, — деди Ғуломжон. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

2. Заём, лотерея каби ўйинлар тиражида қўлга киритиладиган, ютиб олинадиган нарса.

Заёмга беш минг сўм ютуқ чиқди. Ютуқни олмоқ.

Жўравой билетларни қўлга олгач, мажбурлаб берилган лотереяга кўпинча ютуқ чиқади, деган миш-мишларни эслаб, кўнглида қандайдир умид учқуни йилт этди. — Газетадан

3. Баҳс, беллашув кабиларда эришилган ғалаба ва шу ғалаба учун берил(ади)ган нарса.

Йирик-йирик мусобақаларда ажойиб ютуқларни қўлга киритган.

— Енгилдим — Енгилган бўлсангиз, ютуғимни беринг. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

от Очкўз, ебтўймас.