Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «yurishli» — результатов: 87

Фильтр

Словарные статьи

87
yurishli

sft. 1. Tez va yaxshi yuradigan.

Yurishli aygʻir.

Salimboyvachcha, yaxshi va yurishli boʻlsa ham bu otda borishni oʻziga ep koʻrmay, dam joʻnashga qaror qilar, dam yana aynar edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Sayr yoki tomosha qilsa arziydigan.

Yoʻqsa, jonim, yuring. Yangi shaharga chiqaylik, kechqurun yurishli joylar bor, aylanib kelamiz. — Oybek, Ulugʻ yoʻl

Полная статья →
yurmoq

fl. 1. Qadam tashlab olgʻa bosmoq, qadamlab jilmoq.

Tez yurmoq. Sekin yurmoq. Oqsab yurmoq. Ot yurmay turaverdi. Yurgan — daryo, oʻtirgan — boʻyra. — Maqol

Kampir yurganda, hech qanaqa ovoz chiqmasdi Oyogʻi xuddi pardek yerga beozor tegardi. — S. Ahmad, Ota

Men ana u soʻqmoqdan yursam ham boʻladi. — A. Qahhor, Xotinlar

Chol ot jilovini siltadi. Otlar yurib ketdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

2. Maʼlum yoʻnalishda harakat qilmoq, bir joydan boshqa joyga jilmoq, bormoq yoki ketmoq (asosan transport vositasi haqida).

Mashina chap tomonga yurdi. Traktor bedazorga qarab yurdi. Katta arava qay yoʻldan yursa, kichik arava ham shu yoʻldan yuradi. — Maqol

Shaharda koʻnkani ilgari ot surgar edi. Mana endi koʻnka otsiz yuribdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Poyezd bir necha soat yoʻl yurgandan keyin ana shunday bekatchalardan biriga kelib toʻxtadi. — A. Qahhor, Oltin yulduz

3. Umuman, bir joydan jilmoq, siljimoq (suzmoq, sudralmoq, oʻrmalamoq va shu kabilar).

Hovuzchada oʻntacha baliq yuribdi. Dasturxon ustida chumoli yuribdi. Qurt novdadan yurib, gulga yetdi.

4. Kezish, aylanish, sayohat va shu kabilarda boʻlmoq.

Shaharma-shahar yurmoq. Eshikma-eshik yurmoq.

Yoʻl bilmasang, yoʻl soʻragin yurgandan, Tan bilmasang, gap soʻragin bilgandan. — N. Nazarov, Zamon

Andijonning suvin ichganman, Sharbat desam, qilmayman xato. Paxtazorin kezganman rosa, Qirlarida yurganman hatto! — Yo, Mirzo

5. Hayot kechirmoq, yashamoq.

Jiyanim uch yil biznikida yurdi. Ruslar orasida yurib, til oʻrgandim.

Jamoa sizning bu yoqlar-da yurganingizni hali bilmaydi [dedi Sharofat Sidiqjonga]. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

[Mirzakarimboy:] Yoshim yetmishda. Ellik yil mol qaygʻusida yurdim. — Oybek, Tanlangan asarlar

Men Toshkentda yurarman, ammo koʻz oʻngimda sizning hay-kalingiz! — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

6. Ish-faoliyat va shu kabilarda birga boʻlmoq.

Yomon bilan yurdim —

qoldim uyatga, Yaxshi bilan yurdim — yetdim murodga. — Maqol

Nodon bilan yurma, nomusingni bukma. — Maqol

Birga ishlaydi, birga yuradi, birga turadi; bir-biriga juda munosib. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Men dalada har kuni qizlar, kelinchaklar orasida yurardim. Yosh boʻlsam ham, sevganim bor edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

7. Qatnamoq.

Markazdan qishlogʻimizga avtobus yuradi.

8. Davom etmoq (oʻzi birikib kelgan soʻz bildirgan holatda).

Eson-omon yuribsizlarmi?

Siz shu yoʻsinda yura bersangiz, erta-indin oʻgʻildan ajralasiz. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Maʼrifatxon voqeasini eshitganidan beri uning qabrini ziyorat qilish niyatida yurgan edi. — A. Qahhor, Xotinlar

Homidning bunday ishlari bor ekanidan xabarsiz yurganimizga hayron qolaman. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

9. Shaxmat, qarta, domino kabi oʻyinlarda oʻz navbatida, navbati kelganda ha-rakat qilmoq, oʻynamoq; yurish qilmoq.

Piyodadan yurmoq. Tuzni yurmoq.

10. Harakatga kelmoq, ishlab turmoq, ishlamoq (mexanizmlar haqida).

Soatim yaxshi yuryapti. Mashina kechgacha yurib turdi.

Ha, aytganday, bu orada traktor choʻchqaning yogʻi bilan yurar emish, goʻristondan tovush chiqipti, degan gaplar chiqib qoldi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

11. Suygan yor bilan vaqt oʻtkazmoq, yaqin munosabatda boʻlmoq.

[Dilnavoz:] Oʻsha kuni Joʻraning yuradigan qizi Bibigul mening atlas koʻylagim bilan havorang durrachamni olgan edi. — S. Karomatov, Bir tomchi qon

Bilasiz-ku, ish koʻp. Har xil majlislar ham koʻp. Shular bilan yursam, u meni xotinlar bilan yurgan, deb gumon qiladi. — Oydin, Koʻngli toʻldimi, yaxshi yigit

Ayt, qachondan buyon yurding Tigʻi parronga uchragur! Yoʻlchi bilan qachon topishding? — Oybek, Tanlangan asarlar

12. Rozi boʻlmoq, koʻnmoq, unamoq.

U birovning aytganiga yuradigan odammas.

Toʻgʻri, ixtiyor oʻzlarida, lekin sizga maslahat soladilar, maslahatingizga yuradilar-da, yaxshi maslahat bersangiz, yurmaydilar-mi? — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Oz boʻlsa ham, peshona terim bilan topaman, suqtoylik, moʻltonilikka sira yurmayman. — Oybek, Tanlangan asarlar

13. Yoyilib ketmoq, yoyilmoq; tarqalmoq (gap-soʻz, xabar haqida).

El ogʻzida yurgan mish-mishlar.

Kechadan beri bir yarim mingi qirilgan! degan xabar yurib ketdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

14. -(i)b qoʻshimchali ravishdoshga birikib, harakatning davomiyligini bildiradi.

Tomosha qilib yurmoq. Nima qilib yuribsiz? Men oʻgʻlimni axtarib yuribman.

Nizomiddinovning qoʻlidagi papirosidan sizib chiqayotgan tutun uy ichida halqa-halqa boʻlib suzib yuribdi. — S. Ahmad, Hukm

15. (3-shaxs buyruq mayli shaklida — yur) Biror tomonga joʻnash, ketishga undashni bildiradi.

Yur, kech qolamiz.

Ha, barakalla, jumboq oʻsha yerda yechiladi, yuringlar! — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

  • Yoʻliga yurmoq Birovning aytganini qilmoq, aytganini bajo keltirmoq. Nurmatjon, Bu ochiq ayollardan chiqqan gap, qiz shularning yoʻliga yurgan boʻlsa, jazosini tortsin, deb joʻrttaga ikkinchi ogʻiz ochmadi. — A. Qahhor, QizlarYo men boshlagan yoʻlga yurasan, yo joningdan umidingni uzasan. — S. Ahmad, Hukm
  • Bosh koʻtarib yurmoq
Полная статья →
yurt

ot 1. Maʼlum xalq, aholi yashab turgan joy; oʻlka, mamlakat, vatan.

Tugʻilib oʻsgan yurtim. Oʻzga yurtda shoh boʻlguncha, oʻz yurtingda gado boʻl. — Maqol

Bahor! Oʻziga xos yoqimli viqor bilan yurt uzra odim tashlaydi. — Sh. Rashidov, Qudratli toʻlqin

2. Biror mamlakat yoki oʻlkada yashovchi xalq; el; aholi.

Yurt puflasa, shamol turadi. — Maqol

Ana xolos, qozi pochchang yurtga osh berayotgan boʻlsalar, tuyaning dumi yerga tegibdi-ku. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

  • Yurt soʻramoq Yurtni, mamlakatni boshqarmoq, hukmdorlik qilmoq, hokim boʻlmoq. Agarda mening yurt soʻramoqqa va shu vosita bilan boylik orttirmoqqa orzum boʻlsa, boshqalardan ham koʻra oʻz oʻgʻlimga — senga maʼlum boʻlmasmidi? — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
  • Bilim yurti Oʻrta maxsus oʻquv, taʼlim-tarbiya muassasasi. Pedagogika bilim yurti.Muborakxon bilim yurtida oʻqib yurgan paytlaridayoq tarbiyachi boʻlib ishlay boshlagan edi. — R. Fayziy, Hazrati inson
  • Oʻquv yurti Umuman, oʻquv muassasasi. Oliy oʻquv yurti.
Полная статья →
yurak

ot 1. Odam va hayvonlar koʻkrak qafasi ichida joylashgan, ularning qon aylanish sistemasidagi muskul qopchiqqa oʻxshash markaziy aʼzo.

Sogʻlom yurak.

Yurakning urishi.

Yurak kasalligi.

Yurak klapani.

Yurak bir-biri bilan tutashmaydigan ikki qismdan iborat boʻlib, bu qismlar bir-biridan yaxlit toʻsiq bilan ajralgan. — Anatomiya

Yurak — zarur narsa.

Yurak baquvvat boʻlsa, ish ham unumli boʻladi, kishi charchamaydi. — Uygʻun, Soʻnggi pushaymon

Kumushning harorati kuchli, yurak urishi favqulodda tez edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. Kishining his-sezgisi, ruhi, kechinmalarining ramziy markazi, ular saqlanadigan joy; qalb, dil.

Paxtazorda boʻlib oʻtgan janjal Oyqiz yuragida chuqur iz qoldirdi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

Qisman u [Zebo] haqli edi. Zotan asrlar fojiasi va quvonchi boʻlgan muhabbat juda qadimiy narsa boʻlsa ham, har bir yurakda misli koʻrilmagan oʻziga xoslik bilan barq uradi. — Shuhrat, Shinelli yillar

Xatolari, nuqsonlari koʻp boʻlsa ham, yuragi asl koʻrinadi. — Uygʻun, Navbahor

Ahmad oʻrtadagi adovatni unutib, yuragini ochdi. — F. Musajonov, Himmat

Yuragidagini dangal toʻkib solayotgan qizning haqqoniy soʻzlari Sherzod Qambarovichga ogʻir botardi. — Oʻ. Usmonov, Sirli sohil

3. Qoʻrqmaslik, jasorat va shu kabilar ramzi.

Obbo siz-e, hali shu yurak bilan yuribsizmi — Mushtum

Men uning Oʻtapboy qushbegiga qilgan muomalasini eshitib, yuragingga balli, degan edim. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

4. Biror narsaning asosi, markazi.

Axir Lekin shahri yangi xalq Xitoyining qudratli va ulkan mamlakatning yuragi-ku. — T. Joʻrayev, Ulugʻ Xitoyda

Ha, ular Toshkent temir yoʻl ustaxonasi Turkistonda qoʻzgʻolonning yuragi ekanini tushunadilar. — N. Safarov, Sharq tongi

5. Qorin, oshqozon.

Uning yuragi gʻijimlab ogʻriyapti.

  • Yuragi achimoq (yoki achishmoq) Achinmoq, kuyinmoq. Otabekni bu ahvolda koʻrib, Kumushning yuragi achidi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlaroʻsishi mujmal, allaqanday kasalsimon gʻoʻzalarni koʻrar, yuragi achishar edi. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar
  • Yuragi betlamaslik Jurʼat qilmaslik, botina olmaslik. Shundan-shunga chopib kelib, maktab direktoriga uchragani yuragim betlamadi. — R. Azizxoʻjayev, Yashil chayla.
  • Yuragi yorilmoq 1. Nihoyatda qoʻrqmoq. Uning vahimasidan yuragim yorilay dedi;Baʼzi vaqt, Yoʻlchivoy, yuragim tars yorilguday boʻladi, dunyo koʻzimga qorongʻi koʻrinadi. — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Yuragi jiz etmoq Qalbida keskin holda yoqimli his-tuygʻu qoʻzgʻalmoq, shunday hisni tuymoq. Ertalab bu soʻzlar gʻashini keltirgan edi, hozir ham yuragini jiz ettirolmadi. — O. Yoqubov, Izlayman
  • Yuragi jigʻ etmoq Shunda koʻzlar koʻzga toʻqnashdi, Gʻulomjonning yuragi jigʻ etib ketdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otgunchahar kuni salomga kiradigan boʻlib qoldi. Har kirgan-da, soʻyib kelmadimikan, deb yuragim jigʻ etib ketadi. — A. Qahhor, Asarlar
  • Yuragi zir etmoq Qoʻrquv, bezovtalik hissini tuymoq. Tantiboyvachchaning yuragi zir etib ketdi. Asabiylanib, oʻzgargan tovush bilan bobilladi — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Yuragi yoʻq Qoʻrqoq, yuraksiz.
  • Yuragi keng Yuragingiz muncha ham keng boʻlmasa, koʻzingizga uyqu kelmaganiga hayronman. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
  • Yuragi kuymoq 1. Juda tashna boʻlmoq. Issiqda uzoq yoʻl bosib, yuragim kuydi;Yuraklari kuyib ketib Temurxon, Vo bolam, deb mayib norday yigʻlaydi. — Hasanxon
  • Yuragi orziqmoq
  • Yuragi orqasiga tortmoq Qattiq choʻchishdan qoʻrquv holatiga tushmoq. Saroy mulozimini koʻrgach, uning yuragi orqasiga tortib, eti seskanib ketgan edi. — M. Osim, Ajdodlarimiz qissasi
  • Yuragi poʻkillamoq Qoʻrquvda boʻlmoq; choʻchimoq. Har yili jiyda guli vaqtida, Soy toshib, yoʻl bekiladigan boʻldi, deb yuraklarimiz poʻkillab turadi. — MushtumYuragi yana poʻkilladi. Toshkentning toʻrt dahasi taniydigan davlatmand bu kishining oldiga qanday kiradi? — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Yuragi siqilmoq Diqqat boʻlmoq, diqqati oshmoq. oradan bir hafta oʻtar-oʻtmas, Buxoroda yuragi siqilib, yolgʻizlik azobini torta boshladi. — Mirmuhsin, Meʼmor
  • Yuragi taka-puka boʻlmoq Vahima, qoʻr-quv, xavotir holatida boʻlmoq; bezovtalanmoq. Shu kapalarga yaqinlashgan sayin Sidiqjonning yuragi taka-puka boʻla boshladi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
  • Yuragi tipirchilamoq Tezlashish harakatida, ishtiyoqida boʻlmoq. Aziza yuragi tipirchilab kiyindi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
  • Yuragi tor Arzimas narsaga siqilaveradigan, tajangligi tutadigan. Anzirat xola ham yuragi torgina bir kampir, boʻlar-boʻlmasga xarxasha qiladigan. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
  • Yuragi toshmoq Gʻam, hasrat, hayajon va shu kabilar ichiga sigʻmay ketgan holat. Baʼzan yuragi toshib, butun dardini Unsinga ochishni istaydi. — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Yuragi tutday toʻkilmoq Intizorlikda iztirob chekmoq, dili besaranjom boʻlmoq. Xuddi birov: E, oʻl-a, shunaqa-da, chiroyli yigitni koʻrsang, yuraging tutday toʻkiladi — deb taʼna qila-yotganday qizardi. — A. Qahhor, Sarob
  • Yuragi uvushmoq Maʼyus, ezgin holatni tuymoq. Mana shuni oʻylasam, allaqanday boʻlib ketaman, yuragim uvushadi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
  • Yuragi chiqmoq 1. 1) nihoyatda qoʻrqmoq; esi chiqmoq. — Ot opqochdi, — dedi Badia. — Yuragimiz chiqib ketdi-ku! — Mirmuhsin, MeʼmorBu xabarni eshitib, xursandlikdan yuragi chiqib ketdi.
  • Yuragi chopmoq Ishonch bilan botinmoq. Ammo adresi tayinsiz bu kelinga ham yurak chopmay turibdi. — Mushtum
  • Yuragi shuv etmoq (yoki shigʻ etmoq, shuvullamoq, shigʻillamoq) Choʻchish, qoʻrquv his etmoq. Bashirjonning yuragi shuv etib, kayfi uchdi. — N. Aminov, SuvarakBir odamning toʻnkarilib yotganini koʻrdi. Yuragi shigʻ etib, orqasiga tortib ketdi. — Mirmuhsin, MeʼmorSaodatxonning yuragi shuvullab ketdi. — S. Zunnunova, Yangi direktorBirov Qumrinisa, desa kampirning yuragi shigʻillab ketadi. — Mirmuhsin, Bir xumcha tilla
  • Yuragi oʻynamoq 1. Yuragi tez va kuchli urmoq. Otini qutidorning yoʻlagiga yetaklar ekan, negadir yuragi oʻynab ketdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlarShu savol boshiga kel-gapda, koʻziga toʻsatdan Kanizak koʻrinib, Sidiqjonning yuragi oʻynab ketdi: Bordi-yu shu boʻlsa-chi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlariVahima qilavermanglar, yuragim oʻynab ketyapti — Mirmuhsin, Meʼmor
  • Yuragi qinidan chiqmoq Nihoyatda hayajonli, talvasali holatga tushmoq. Margʻilon darvozasidan kirishi bilan uning holi oʻzgara boshlar, yuragi qinidan chiqar darajada edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
  • Yuragi qon Juda diqqat, xunob holatli. Ertadan beri toʻppi, qiyiqcha, jiyak tika berib, yuragi qon boʻlgan qizlar — Oydin, Hikoyalar
  • Yuragiga sigʻmaslik Maʼqul kelmaslik, yoqmaslik. Yuragimga sigʻmaydi, sigʻmaydi yuragimga hech narsa! — A. Qahhor, Asror bobo
  • Yuragiga qoʻl solmoq Sinash, bilish maqsadida bir gap-soʻz aytmoq. Bir kuni u shu arteldagi Masʼuda degan qizning yuragiga qoʻl solib koʻrdi. — Mushtum
  • Yuragida kiri yoʻq Birovga yomonlikni ravo koʻrmaydigan, dili pok, dali-gʻuli.
  • Yuragini boʻshatmoq Bor dardini toʻkib solmoq. Oʻrmonjon koʻp ham toʻlib-toshib yurgan ekan, yuragini rosa boʻshatdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
  • Yuragini yormoq 1. Birovni qattiq qoʻrqitmoq, choʻchitmoq. Chernetsov jangchilar oldidan uzoqlashgach, Emin Normatga: — Nega yuragimni yorgan edingiz, komissar indamadi-ku, — dedi. — I. Rahim, Chin muhabbat
  • Yuragini ochmoq Dilidagini maʼlum qilmoq, aytmoq. Albatta, u oʻz yuragini hech kimga ocha olmagan. Dardini oʻz ichiga yutgan. — Oybek, Tanlangan asarlarAsqar polvon ham yuragini ochdi — yolgʻizgina qizchasini sogʻinganini soʻzladi. — Oybek, Quyosh qoraymas
  • Yuragini tirnamoq Bezovta holatga solmoq. Oʻzini qayoqqa qoʻyishini bilmay, yuragini tirnagan kechinmalari bilan hovlida kezdi. — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Yuragini changallamoq Biror narsa haqida oʻta tashvishlanmoq, qoʻrqmoq. Hayot qozonni yuvdi-yu, qopqogʻini yopib, kirib ketdi. Endi boʻsh sahn-u, uning etagida yuragini changallab oʻtirgan Gʻulomjongina qoldi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
  • Yuragini ezmoq Ruhiy azob bermoq. Kumushning bu holi bechora onaning yuragini ezar, yuz xil vasvasalarga solar edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
  • Yuragini hovuchlab Qoʻrqa-pisa, bezillagan holatda. Doim oyim bechora yuraklarini hovuchlab oʻtirardilar. — E. Raimov, Ajab qishloq
  • Yurak oldirmoq Qoʻrqib, choʻchib qolmoq. Bir doʻqqa shunchalik yurak oldiribsiz, yashang-ye, rais aka! — S. Anorboyev, Oqsoy
  • Yurak tepishi Yurak faoliyatining tezlashish yoki zaiflashish holati. Jannat ona eshikni ochib, uyga kirganda, u ohistagina zambil ostidan chiqdi, uning yurak tepishi hali ham shiddatli edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
  • Yurak yutib Tan tortmay, qoʻrqmay. Nahot siz bu ishga bosh qoʻshib, yurak yutib, mening ostonamga kelsangiz? — K. Yashin, Hamza
  • Yurak oʻynogʻi Yurakning bezovta boʻlishi. Bir kuni uyda yotib, yaxshi uyqusi kelmay, yurak oʻynogʻisi qoʻzib chiqqan ekan. — H. Nazir, Yonar daryoEʼzozxonning yurak oʻynogʻi hadeganda bosila bermadi. — H. Gʻulom, Mashʼal
  • Yurak buruq Sogʻliqni saqlash boʻlimidan choʻponlar oʻrtasida yurak buruqqa qarshi profilaktika oʻtkazish toʻgʻrisida koʻrsatma bor. — S. Anorboyev, Oqsoy
  • Yurak ogʻrigʻi 1. Ich buzilishi, qorin ogʻrigʻi;
Полная статья →

Показать все · 87 →