ot 1. anat. Odam va hayvonlar koʻkrak qafasi ichida joylashgan, ularning qon aylanish sistemasidagi muskul qopchiqqa oʻxshash markaziy aʼzo.
Sogʻlom yurak.
Yurakning urishi.
Yurak kasalligi.
Yurak klapani.
Yurak bir-biri bilan tutashmaydigan ikki qismdan iborat boʻlib, bu qismlar bir-biridan yaxlit toʻsiq bilan ajralgan. — Anatomiya
Yurak — zarur narsa.
Yurak baquvvat boʻlsa, ish ham unumli boʻladi, kishi charchamaydi. — Uygʻun, Soʻnggi pushaymon
Kumushning harorati kuchli, yurak urishi favqulodda tez edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
2. koʻchma Kishining his-sezgisi, ruhi, kechinmalarining ramziy markazi, ular saqlanadigan joy; qalb, dil.
Paxtazorda boʻlib oʻtgan janjal Oyqiz yuragida chuqur iz qoldirdi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli
Qisman u [Zebo] haqli edi. Zotan asrlar fojiasi va quvonchi boʻlgan muhabbat juda qadimiy narsa boʻlsa ham, har bir yurakda misli koʻrilmagan oʻziga xoslik bilan barq uradi. — Shuhrat, Shinelli yillar
Xatolari, nuqsonlari koʻp boʻlsa ham, yuragi asl koʻrinadi. — Uygʻun, Navbahor
Ahmad oʻrtadagi adovatni unutib, yuragini ochdi. — F. Musajonov, Himmat
Yuragidagini dangal toʻkib solayotgan qizning haqqoniy soʻzlari Sherzod Qambarovichga ogʻir botardi. — Oʻ. Usmonov, Sirli sohil
3. Qoʻrqmaslik, jasorat va shu kabilar ramzi.
Obbo siz-e, hali shu yurak bilan yuribsizmi — Mushtum
Men uning Oʻtapboy qushbegiga qilgan muomalasini eshitib, yuragingga balli, degan edim. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
4. koʻchma Biror narsaning asosi, markazi.
Axir Lekin shahri yangi xalq Xitoyining qudratli va ulkan mamlakatning yuragi-ku. — T. Joʻrayev, Ulugʻ Xitoyda
Ha, ular Toshkent temir yoʻl ustaxonasi Turkistonda qoʻzgʻolonning yuragi ekanini tushunadilar. — N. Safarov, Sharq tongi
5. s. t. Qorin, oshqozon.
Uning yuragi gʻijimlab ogʻriyapti.
- Yuragi achimoq (yoki achishmoq) Achinmoq, kuyinmoq. Otabekni bu ahvolda koʻrib, Kumushning yuragi achidi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlaroʻsishi mujmal, allaqanday kasalsimon gʻoʻzalarni koʻrar, yuragi achishar edi. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar
- Yuragi betlamaslik Jurʼat qilmaslik, botina olmaslik. Shundan-shunga chopib kelib, maktab direktoriga uchragani yuragim betlamadi. — R. Azizxoʻjayev, Yashil chayla.
- Yuragi yorilmoq 1. Nihoyatda qoʻrqmoq. Uning vahimasidan yuragim yorilay dedi;Baʼzi vaqt, Yoʻlchivoy, yuragim tars yorilguday boʻladi, dunyo koʻzimga qorongʻi koʻrinadi. — Oybek, Tanlangan asarlar
- Yuragi jiz etmoq Qalbida keskin holda yoqimli his-tuygʻu qoʻzgʻalmoq, shunday hisni tuymoq. Ertalab bu soʻzlar gʻashini keltirgan edi, hozir ham yuragini jiz ettirolmadi. — O. Yoqubov, Izlayman
- Yuragi jigʻ etmoq Shunda koʻzlar koʻzga toʻqnashdi, Gʻulomjonning yuragi jigʻ etib ketdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otgunchahar kuni salomga kiradigan boʻlib qoldi. Har kirgan-da, soʻyib kelmadimikan, deb yuragim jigʻ etib ketadi. — A. Qahhor, Asarlar
- Yuragi zir etmoq Qoʻrquv, bezovtalik hissini tuymoq. Tantiboyvachchaning yuragi zir etib ketdi. Asabiylanib, oʻzgargan tovush bilan bobilladi — Oybek, Tanlangan asarlar
- Yuragi yoʻq Qoʻrqoq, yuraksiz.
- Yuragi keng Yuragingiz muncha ham keng boʻlmasa, koʻzingizga uyqu kelmaganiga hayronman. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
- Yuragi kuymoq 1. Juda tashna boʻlmoq. Issiqda uzoq yoʻl bosib, yuragim kuydi;Yuraklari kuyib ketib Temurxon, Vo bolam, deb mayib norday yigʻlaydi. — Hasanxon
- Yuragi orziqmoq
- Yuragi orqasiga tortmoq Qattiq choʻchishdan qoʻrquv holatiga tushmoq. Saroy mulozimini koʻrgach, uning yuragi orqasiga tortib, eti seskanib ketgan edi. — M. Osim, Ajdodlarimiz qissasi
- Yuragi poʻkillamoq Qoʻrquvda boʻlmoq; choʻchimoq. Har yili jiyda guli vaqtida, Soy toshib, yoʻl bekiladigan boʻldi, deb yuraklarimiz poʻkillab turadi. — MushtumYuragi yana poʻkilladi. Toshkentning toʻrt dahasi taniydigan davlatmand bu kishining oldiga qanday kiradi? — Oybek, Tanlangan asarlar
- Yuragi siqilmoq Diqqat boʻlmoq, diqqati oshmoq. oradan bir hafta oʻtar-oʻtmas, Buxoroda yuragi siqilib, yolgʻizlik azobini torta boshladi. — Mirmuhsin, Meʼmor
- Yuragi taka-puka boʻlmoq Vahima, qoʻr-quv, xavotir holatida boʻlmoq; bezovtalanmoq. Shu kapalarga yaqinlashgan sayin Sidiqjonning yuragi taka-puka boʻla boshladi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
- Yuragi tipirchilamoq Tezlashish harakatida, ishtiyoqida boʻlmoq. Aziza yuragi tipirchilab kiyindi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
- Yuragi tor Arzimas narsaga siqilaveradigan, tajangligi tutadigan. Anzirat xola ham yuragi torgina bir kampir, boʻlar-boʻlmasga xarxasha qiladigan. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
- Yuragi toshmoq Gʻam, hasrat, hayajon va shu kabilar ichiga sigʻmay ketgan holat. Baʼzan yuragi toshib, butun dardini Unsinga ochishni istaydi. — Oybek, Tanlangan asarlar
- Yuragi tutday toʻkilmoq Intizorlikda iztirob chekmoq, dili besaranjom boʻlmoq. Xuddi birov: E, oʻl-a, shunaqa-da, chiroyli yigitni koʻrsang, yuraging tutday toʻkiladi — deb taʼna qila-yotganday qizardi. — A. Qahhor, Sarob
- Yuragi uvushmoq Maʼyus, ezgin holatni tuymoq. Mana shuni oʻylasam, allaqanday boʻlib ketaman, yuragim uvushadi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
- Yuragi chiqmoq 1. 1) nihoyatda qoʻrqmoq; esi chiqmoq. — Ot opqochdi, — dedi Badia. — Yuragimiz chiqib ketdi-ku! — Mirmuhsin, MeʼmorBu xabarni eshitib, xursandlikdan yuragi chiqib ketdi.
- Yuragi chopmoq Ishonch bilan botinmoq. Ammo adresi tayinsiz bu kelinga ham yurak chopmay turibdi. — Mushtum
- Yuragi shuv etmoq (yoki shigʻ etmoq, shuvullamoq, shigʻillamoq) Choʻchish, qoʻrquv his etmoq. Bashirjonning yuragi shuv etib, kayfi uchdi. — N. Aminov, SuvarakBir odamning toʻnkarilib yotganini koʻrdi. Yuragi shigʻ etib, orqasiga tortib ketdi. — Mirmuhsin, MeʼmorSaodatxonning yuragi shuvullab ketdi. — S. Zunnunova, Yangi direktorBirov Qumrinisa, desa kampirning yuragi shigʻillab ketadi. — Mirmuhsin, Bir xumcha tilla
- Yuragi oʻynamoq 1. Yuragi tez va kuchli urmoq. Otini qutidorning yoʻlagiga yetaklar ekan, negadir yuragi oʻynab ketdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlarShu savol boshiga kel-gapda, koʻziga toʻsatdan Kanizak koʻrinib, Sidiqjonning yuragi oʻynab ketdi: Bordi-yu shu boʻlsa-chi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlariVahima qilavermanglar, yuragim oʻynab ketyapti — Mirmuhsin, Meʼmor
- Yuragi qinidan chiqmoq Nihoyatda hayajonli, talvasali holatga tushmoq. Margʻilon darvozasidan kirishi bilan uning holi oʻzgara boshlar, yuragi qinidan chiqar darajada edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
- Yuragi qon Juda diqqat, xunob holatli. Ertadan beri toʻppi, qiyiqcha, jiyak tika berib, yuragi qon boʻlgan qizlar — Oydin, Hikoyalar
- Yuragiga sigʻmaslik Maʼqul kelmaslik, yoqmaslik. Yuragimga sigʻmaydi, sigʻmaydi yuragimga hech narsa! — A. Qahhor, Asror bobo
- Yuragiga qoʻl solmoq Sinash, bilish maqsadida bir gap-soʻz aytmoq. Bir kuni u shu arteldagi Masʼuda degan qizning yuragiga qoʻl solib koʻrdi. — Mushtum
- Yuragida kiri yoʻq Birovga yomonlikni ravo koʻrmaydigan, dili pok, dali-gʻuli.
- Yuragini boʻshatmoq Bor dardini toʻkib solmoq. Oʻrmonjon koʻp ham toʻlib-toshib yurgan ekan, yuragini rosa boʻshatdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
- Yuragini yormoq 1. Birovni qattiq qoʻrqitmoq, choʻchitmoq. Chernetsov jangchilar oldidan uzoqlashgach, Emin Normatga: — Nega yuragimni yorgan edingiz, komissar indamadi-ku, — dedi. — I. Rahim, Chin muhabbat
- Yuragini ochmoq Dilidagini maʼlum qilmoq, aytmoq. Albatta, u oʻz yuragini hech kimga ocha olmagan. Dardini oʻz ichiga yutgan. — Oybek, Tanlangan asarlarAsqar polvon ham yuragini ochdi — yolgʻizgina qizchasini sogʻinganini soʻzladi. — Oybek, Quyosh qoraymas
- Yuragini tirnamoq Bezovta holatga solmoq. Oʻzini qayoqqa qoʻyishini bilmay, yuragini tirnagan kechinmalari bilan hovlida kezdi. — Oybek, Tanlangan asarlar
- Yuragini changallamoq Biror narsa haqida oʻta tashvishlanmoq, qoʻrqmoq. Hayot qozonni yuvdi-yu, qopqogʻini yopib, kirib ketdi. Endi boʻsh sahn-u, uning etagida yuragini changallab oʻtirgan Gʻulomjongina qoldi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
- Yuragini ezmoq Ruhiy azob bermoq. Kumushning bu holi bechora onaning yuragini ezar, yuz xil vasvasalarga solar edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
- Yuragini hovuchlab Qoʻrqa-pisa, bezillagan holatda. Doim oyim bechora yuraklarini hovuchlab oʻtirardilar. — E. Raimov, Ajab qishloq
- Yurak oldirmoq Qoʻrqib, choʻchib qolmoq. Bir doʻqqa shunchalik yurak oldiribsiz, yashang-ye, rais aka! — S. Anorboyev, Oqsoy
- Yurak tepishi Yurak faoliyatining tezlashish yoki zaiflashish holati. Jannat ona eshikni ochib, uyga kirganda, u ohistagina zambil ostidan chiqdi, uning yurak tepishi hali ham shiddatli edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
- Yurak yutib Tan tortmay, qoʻrqmay. Nahot siz bu ishga bosh qoʻshib, yurak yutib, mening ostonamga kelsangiz? — K. Yashin, Hamza
- Yurak oʻynogʻi Yurakning bezovta boʻlishi. Bir kuni uyda yotib, yaxshi uyqusi kelmay, yurak oʻynogʻisi qoʻzib chiqqan ekan. — H. Nazir, Yonar daryoEʼzozxonning yurak oʻynogʻi hadeganda bosila bermadi. — H. Gʻulom, Mashʼal
- Yurak buruq Sogʻliqni saqlash boʻlimidan choʻponlar oʻrtasida yurak buruqqa qarshi profilaktika oʻtkazish toʻgʻrisida koʻrsatma bor. — S. Anorboyev, Oqsoy
- Yurak ogʻrigʻi 1. Ich buzilishi, qorin ogʻrigʻi;