Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «yoqa» — результатов: 146: Толковый

Фильтр

Словарные статьи

52
yoqa

ot 1. 1 Sohil, qirgʻoq; boʻy, lab.

Ariq yoqasi.

Elgeldi qamishzorni oralab, koʻl yoqasiga chiqdi. — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi

Kanalning ikki yoqasi boʻylab qurilgan ikki qavatli binolar shu qadar koʻrkam, shu qadar chiroyliki — N. Safarov, Saodatning qissasi

2. Chet, chekka, yon.

Koʻcha yoqasi.

Yoʻlning ikki yoqasida teraklar shovullaydi, bulbullar sayraydi. — H. Gʻulom, Mashʼal

Shu kuni u bir tepalik yoqasiga borib yetgandagina, shamol bir oz pasaydi. — Gʻ. Rasul, Adolat

  • Jar (yoki choh) yoqasida
  • Oʻlim yoqasida Biror xavfli, halokatli voqea-hodisaning boshlanishiga, sodir boʻlishiga yaqin qolgan paytda, holatda. Sodiq ham oʻlim yoqasida. Endi siz bilan ikkimizgina qoldik. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlarOʻlim yoqasida jon olib, jon bergan yigit bu kunlarni ozmuncha oʻylaganmidi? — S. Ahmad, Ufq
Полная статья →
yoqmoq

fl. 1. 1 Yondirib, oʻt, alanga hosil qilmoq, yondirmoq; kuydirmoq.

Qogʻoz yoqmoq. Axlatni yoqib yubormoq.

Hovliga olov yoqib, childirmangni qizit. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

[Salimboyvachcha] Aravaga oʻtirmasdan burun gugurt yoqib, papiros tutatar ekan, Yormatga koʻzi tushdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Qozi, kallasi ezilgan ilonday toʻlgʻanib, ellikboshiga qichqirdi: — Sindir hamma-sini! Tashqariga chiqar! Yoq, oʻt qoʻy! — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

2. Nur, yolqin hosil qilmoq, yoritmoq.

Elektrni yoqmoq.

Nikolin qoʻl fonarini yoqib, begona hamshira bilan birga yarador komandirga yordam koʻrsatishga kirishdi. — Oybek, Quyosh qoraymas

Zubayda sham yoqdi. — Yoshlik

3. Oʻt, olov yordamida qizdirmoq, isitmoq.

Plita yoqmoq. Pechka yoqmoq.

4. Qizdirib harakatga keltirmoq; oʻt oldirmoq.

Motorni yoqmoq. Traktorni yoqmoq.

  • Jonini yoqmoq Shu elatda bir bola bor, Bay-bay, jonimni yoqadi. — Oq olma, qizil olma
  • Urush olovini yoqmoq
  • Chirogʻini yoqmoq Ishini davom ettirmoq. Boshqa farzandim yoʻq, xudo umr bersin, ishqilib, chirogʻimni oʻsha yoqsin. — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Yuragiga (yoki qalbiga) oʻt yoqmoq Hayajonga solmoq, toʻlqinlatmoq; ruhlantirmoq. Vodiyning manman degan raislari yuragiga oʻt yoqqan kishi Polvon aka Qozoqov boʻladi. — Oʻzbekiston qoʻriqlariUmid oʻsha qalbiga oʻt yoqqan qizga tikilib qoldi. — Mirmuhsin, Umid
Полная статья →
yoʻq

rvsh. 1. Mavjud emas; zid. bor 1.

Oʻzingda yoʻq — olamda yoʻq. — Maqol

Bu atrofda bironta xonadon yoʻq.

Korxonada oziq-ovqat mahsulotlari bilan savdo qiluvchi magazin yoʻq. — Gazetadan

Odamzod shundayki, bor narsa asta-sekin yoʻqolsa ham, payqaydi, lekin yoʻq narsa asta-sekin paydo boʻlsa, payqamaydi. — A. Qahhor, Asarlar

2. Javob ichida kelib, inkor maʼnosini ifodalaydi; zid. ha.

Sidiqjon bir sonini egarga qoʻyib, juvonga tomon oʻgirilib oʻtirdi: — Bu yerlar ham Qoʻshchinorga qarash-limi? — Yoʻq. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

— Siz ham qiziqsiz-da, Hoji xola. — Yoʻq, qiziq emasman, toʻgʻri gapni qilyapman, Toʻraxon. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

— Bilasizmi, Yoʻlchi, kimni sudradingiz? — Yoʻq, kim oʻzi u it? — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Gap oldidan kelib, oldingi gapda bayon etilgan fikrga eʼtirozni bildiradi.

Yoʻq, seni sharmanda deb taʼna eshitishni xohla-mayman. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Yoʻq, janobi boy, savodli bilan savodsiz hech mahalda bab-baravar emas. — K. Yashin, Hamza

— Yoʻq, yoʻq, singlim, — yalindi Rahim Saidov —Oʻtinaman, hozir bering. Juda ham zarur! — Oʻ. Umarbekov, Yoz yomgʻiri

4. Biror (oʻylangan) narsaning unday emasligini, yuz bermasligini bildiradi.

Olimjon oʻn besh kunda qaytmoqchi edi. Bir oy oʻtdi — yoʻq, ikki oy oʻtdi — yoʻq. Na xat bor, na xabar. — Oybek, Tanlangan asarlar

Ertoyev Barno rozi boʻlib qolmasa, deb bir seskanib tushdi, yoʻq, qiz noz bilan boshini chayqadi. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa

Yolgʻiz qoʻyni haydash nuqul azob. Boʻynidan sudrayman — yoʻq, dumbasiga arqon solib tortaman — yoʻq. — Oybek, Tanlangan asarlar

5. Kambagʻal, qashshoq; nochor.

Bor boʻlsang, koʻrolmaydi; yoʻq boʻlsang, berolmaydi. — Maqol

Borning ishi farmon bilan, yoʻqning ishi armon bilan. — Maqol

— Oʻlim — toʻy emas, borning pulini sochadi, yoʻqning sirini ochadi, — dedi kampir oʻgʻliga. — E. Raimov, Ajab qishloq

6. Feʼlning inkor maʼnoli shaklini yasash uchun xizmat qiladi.

Anchadan beri koʻrga-nim yoʻq. Oʻqishga borayotgani yoʻq.

7. Oʻzi birikib kelgan soʻz bildirgan narsaga shaxsning uquvi, bardoshi, xohishi yoʻqligini bildiradi.

Lekin men ham maqola yozishga yoʻqman, birodar. — A. Qahhor, Adabiyot muallimi

Shunday qilib, Salimxon Obidiy kasalga yoʻqroq odam. — Mirmuhsin, Umid

  • Bahosi yoʻq Belgi, qimmatni kuchaytirib ifodalaydi; juda yaxshi, bebaho. Lekin [Oʻrmonjon] yaxshi odam, xudoga qarab aytganda, bahosi yoʻq odam. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
  • Gap yoʻq Bundan boshqacha boʻlishi mumkin emas; qoyil, juda soz. — Ziyofat qalay boʻldi? — Ey, gap yoʻq!
  • Gapda (yoki gap-soʻzda) yoʻq Gapga chechan emas, gapni yaxshi uddalab gapira olmaydi. Hozirgi aftini koʻrgan kishi uni [Roʻzimatni] gap-soʻzda yoʻq, oʻzi toʻnggina bir yigit gumon qilar edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
  • Jahonda yoʻq Yakka-yu yagonalikni taʼkid bilan ifodalaydi. Soʻzlashdik, xotin, u kishi soʻzni aylantirib, sizdek baxtli ota jahonda yoʻq, dedi. — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Zarari yoʻq Hech narsa qilmaydi, hechqisi yoʻq. — Zarari yoʻq, — dedi Karimiy peshonasida toʻzgʻigan sochlarini bir bosh silkish bilan orqaga tashlab. — N. Aminov, Suvarak— Ha shumi? — kuldi Yoʻlchi. — Zarari yoʻq, jildirab oqyapti-ku, opa, shu ham toshishmi? — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Ing yoʻq, jing yoʻq Indamay, hech narsa demay. Qorni toʻq, egni butun boʻlsa bas. Ing yoʻq, jing yoʻq ishlayveradi. — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Ishi yoʻq Eʼtibor bermaydi, qiziqmaydi. Xonning oʻlik-tirik bilan ishi yoʻq emish. Joni halak deydilar. — S. Siyoyev, Yorugʻlik[Samovarchining] Kelgan-ketganlar bilan unchalik ishi yoʻq. — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Yoʻq boʻlmoq Koʻzdan gʻoyib boʻlmoq; yoʻqolmoq. Otasi Mahmud aka esa onasi vafot etgach, yoʻq boʻlib ketdi. — GazetadanBirdan boshim aylanib, allaqanday qorongʻilik-da yoʻq boʻlib ketdim. — E. Raimov, Ajab qishloq
  • Yoʻq deganda Eng kami, kami bilan. Yoʻq deganda besh kilo keladi.
  • Yoʻq demoq Inkor etmoq, rad etmoq, eʼtiroz bildirmoq. — Yoʻq desangiz, boy tilingizni kesarmidi? — boʻgʻilib dedi Gulsumbibi. — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Yoʻq yerdagi Hech qayerda yoʻq, umuman yoʻq. yoʻq yerdagi gʻovgʻani boshimizga sotib oldik, deb qilgan ishiga pushaymon boʻlib yotdi. — Yodgor
  • Kun yoʻq Kun bermaydi, tinch qoʻymaydi. Siz uyda yoʻq vaqtlaringizda Hamdamingiz dastidan menga kun yoʻq. — A. Qahhor, AsarlarYakka xoʻjalik boʻlsang, senga kun yoʻq, deb bizni kolxozga kirgani majbur qilishdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
  • Koʻnglida kiri yoʻq
  • Koʻrgani (yoki koʻrarga, koʻrishga) koʻzi yoʻq Juda ham yomon koʻradi, koʻrishni ham xohlamaydi. Ularning meni koʻrgani koʻzlari yoʻq. — K. Yashin, HamzaUning [Karimovichning] koʻrarga koʻzi yoʻq: har bir yigʻinda aspirantini choʻqiy boshlardi. — Mirmuhsin, Nuqra
  • Mazasi yoʻq 1. Koʻngildagidek emas, durust emas. Imtihon qilib koʻrdim — mazasi yoʻq. — A. Qahhor, Adabiyot muallimi
  • Otliqqa yoʻq Kam topiladigan, noyob, hamma ham yetishavermaydigan narsa haqida. Kishining yuragini qon qilib yuborasan nainki men asal olsam! Asal otliqqa yoʻq, hali biz piyoda-ku! — A. Qahhor, Anor
  • Sanogʻi (yoki soni) yoʻq Juda koʻp. Koʻrpa-toʻshagini orqalab, xor-zor yurgan odamlarning sanogʻi yoʻq. — Oybek, Tanlangan asarlar[Ellikboshi Hakimboyvachchaga:] Oʻgʻri, muttaham, daydilarning soni yoʻq. — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Suyagi yoʻq Juda yoqtiradi, juda qoyil qiladi. Qabih ishlarga suyagingiz yoʻq, musallas sharʼiy deysiz. — U. Ismoilov, Saylanma
  • Taraf yoʻq Tenglashadigani, yetadigani mavjud emas; tenglashib boʻlmaydi. Ammo xotinni uchta qilishga ham oʻyim yoʻq emas. — Sizga taraf yoʻq, togʻa! — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
  • Tobi yoʻq 1. Sogʻligʻi durust emas; kasal. Aka, nimaga jim boʻlib ketdingiz? Tobingiz yoʻqmi? Ozibsiz-a — Oybek, Tanlangan asarlarNa oʻqishga, na yumushga tobi yoʻq. — Guldasta— Bilaman, tushunaman, kishanga tobing yoʻq, — dedi-da, Qoratoy koʻzlarini ayyorcha qisib davom etdi — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Tuturigʻi yoʻq Betayin, oʻz gapiga amal qilmaydigan. Shu odam ham tuturigʻi yoʻq, laychadek sermulozamat boʻlib ketyapti. — A. Muxtor, Opa-singillar
  • Oʻzida yoʻq Xursand (shod) holatni kuchaytiradi. Akajoni keltirgan jajji mashinachani qizlarga koʻz-koʻz qilib, oʻzida yoʻq xursand. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar— Jannat, jannat deyishadi-yu, jannat deganlari Qorabulogʻimizdan yaxshimikan?! — dedi u oʻzida yoʻq quvonib. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
  • He yoʻq, be yoʻq Biror narsa demay, hech qanday gap-soʻzsiz. Mahallamda, he yoʻq, be yoʻq, oʻgʻlim Abdusamatni askarlikka moʻljallab qoʻyishibdi. — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Hechqisi yoʻq Besh-olti mingga kuyibsan, hechqisi yoʻq. — N. Safarov, Hayot maktabiYoʻlchi pinagini buzmay, odatda gapirganday, dedi: — Hechqisi yoʻq; moʻysafid, bechora odam ekan, duosini olay dedim. — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Hisobi yoʻq 1. Soni (sanogʻi) yoʻq, behisob. Mol-dunyosining hisobi yoʻq;Qaytay desam — quvadi, oʻtib ketishning sira hisobi yoʻq. Turib qoldim. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
Полная статья →

Показать все · 52 →

В определениях

36

Показать все · 36 →

Сказки

45
Andijonlikning hikoyasi
Устное народное творчество

Andijonlik yigitning sarguzashtlari haqidagi ushbu ertakda, yigitning boyga xizmatga kirishi va turli qiyinchiliklarga duch kelishi tasvirlanadi. Uning boshidan

Ayoz
Устное народное творчество

Bu ertakda podshohning oʻgʻil farzand koʻrish istagi va bu istakning amalga oshishi uchun qilingan hiyla-nayranglar tasvirlanadi. Shuningdek, oddiy dehqonning o

Bahrom va Sherzod
Устное народное творчество

Bahrom hunarga qiziqqan shahzoda boʻlib, otasi bilan kelishmovchilik tufayli yurtidan ketadi. U oʻz hunari tufayli xavfli vaziyatdan qutulib, sevgisini topadi.

Botmon daxsar
Устное народное творчество

Bu ertakda xotini tomonidan yogʻ olib kelishga joʻnatilgan laqma odamning sarguzashtlari hikoya qilinadi. U yoʻlda turli odamlar bilan uchrashib, ularning masla

Boyvachcha bilan pari
Устное народное творчество

Bu ertak boyvachcha yigitning pari qizga uylanishi va turmushdagi sarguzashtlari haqida hikoya qiladi. Ular yalmogʻiz kampirning changalidan qochib, koʻp qiyinc

Bulbuligoʻyo
Устное народное творчество

Zolim podshohning oltin chinori uchun Bulbuligoʻyo qushini topishga chiqqan kenja shahzoda sarguzashtlari haqida hikoya qilinadi. U oʻzining mardligi va sadoqat

Показать все · 45 →

Диалектные материалы

13
Bügʻäk
Samarqand viloyati · yoqa turi

Koʻylak yoqasining bir turi

Qo‘po
Xorazm viloyati · ildiz qoldig‘i

Suv yoqalarida to‘p bo‘lib o‘sadigan qildir degan o‘simlikdan keyin qoladigan diametri 50–60 sm cha keladigan qoldiq

buvma
Samarqand viloyati · xotin-qizlarning yoqasiz koʻylagi

xotin-qizlarning yoqasiz koʻylagi

chalgʻay
Surxondaryo viloyati · yoqa qismi

chopon yoqasiga ulanadigan qism

Показать все · 13 →