«yonar» boʻyicha 276 ta natija
a flammable, combustible
fl. 1. Oʻt olmoq; oʻtda kuymoq.
Toʻqayga oʻt tushsa, hoʻl-u quruq baravar yonadi. — Maqol
Quruq oʻtin bir zumda lovullab yonib ketdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
Chayla qamishlari allaqachon yonib bitib, yogʻochlarigina qora koʻmir boʻlib, chars-churs qilib tutab yotardi. — N. Fozilov, Diydor
2. Yolqinlanib, nur berib turmoq.
Saroyning toʻrida boshqalarga qaraganda koʻrkamroq bir hujra bu hujrada sham yonadi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
Haqiqatdan u kishining [Zokir Oʻrinovichning] hovlisida chiroq yongan edi. — Sh. Xolmirzayev, Yoʻllar, yoʻldoshlar
3. Nur, shuʼla sochmoq, porlamoq.
Koʻkda, daraxtlar ustida gʻuj-gʻuj yulduzlar yonadi. — Oybek, Tanlangan asarlar
Archa turar oʻrtada yonib, Oqmoqdadir har yon shuʼla-nur. — Gʻayratiy
4. Tovlanmoq, jilvalanmoq.
Gilam choʻgʻdek yonadi.
Koʻylak yengi tirsakka qadar shimarilgan, [qizning]
tiqmachoqday bilaklarida ilon boshli oltin bilaguzuklar yonadi. — Oybek, Tanlangan asarlar
5. Ortiq darajada issigʻi, harorati oshmoq, qizimoq.
— Uh, badanim yonib boradi — dedi Gulnor. — A. Muxtor, Opa-singillar
U yonogʻini onasining yonib turgan oʻtli yonogʻiga surtib, siniq tovush bilan pichirladi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
6. Ortiq darajada qizimoq.
Quyosh tik kelgan. Havo lovullab yonadi. — Oybek, Tanlangan asarlar
Kishini holdan toydiradigan saratonning havo yongan kunlarida har qanday tirik jon oʻzini panaga uradi. — Sharq yulduzi
U [Rahim Saidov] pastga tushdi. Kun tikkaga kelgan, koʻcha yonardi. — Oʻ. Umarbekov, Yoz yomgʻiri
7. koʻchma Butun vujudi bilan berilmoq, astoydil harakat qilmoq; qaygʻurmoq.
Yoʻlchi yozda yonib, chang-tuproq yalab, qishda qor-muz kechib, butun mahrumiyatlarga, butun ogʻirliklarga qaramasdan, jonkashlik bilan ishladi. — Oybek, Tanlangan asarlar
Bu ashulani ham yonib, joʻshib aytdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
Onaman-u onaman, Bolam uchun yonaman. — Qoʻshiqlar
8. koʻchma Tutaqmoq, jahli chiqmoq; asabiylashib ketmoq.
Siz onamdan xafa boʻlmang, uning odatini bilasiz-ku, bir yonib, bir oʻchaveradi [dedi Rayhon]. — S. Anorboyev, Oqsoy
Olimjon yotigʻi bilan soʻzlagan boʻlsa-da, rais yonib ketdi. — H. Nazir, Qanotlar
9. koʻchma Kuchaymoq, avj olmoq; alangalanmoq.
Begʻubor tong kabi qalbingda Vatan ishqi, xalq mehri yonar. — Gʻayratiy
Hozir Xalilovning nafrati yonib turibdi. — I. Rahim, Ixlos
10. Sabrsizlik bilan kutmoq, oshiqmoq.
Navoiy Hirotga kirishi bilan uning maxsus farmon olib kelganligi butun shaharga yashindek tarqaldi. Hamma uni tezroq eshitish orzusi bilan yondi. — Oybek, Navoiy
YON 'gavdaning oʻng yoki chap tomoni’. [Otabek] oʻng yo n i n i bosib koʻrpaga burkandi (Abdulla Qodiriy). Qadimgi turkiy tilda ’son suyagi’ maʼnosini anglatib (Devon, III, 175), keyinchalik ’taraf\ ’tomon’ maʼnosini anglata boshlagan bu ot (ДС, 231) asli ya:n tar — zida talaffuz qilingan, keyinroq a: unlisining choʻ— ziqlik belgisi yoʻqolgan (ДС, 231), oʻzbek tilida a un — lisi â unlisiga almashgan: ya:n > yan > yân. Bu soʻz yâq soʻziga qiyoslanib, -n , -q qismi qoʻshimcha ekani taʼkidlanadi, lekin yâ (< ya:) qismining maʼnosi izohlanmaydi. 1 Tananing yelkadan songacha boʻlgan, shuningdek, biror narsaning oʻng yoki chap qismi. Otabek
2. Umuman oʻng yoki chap tomon; taraf; atrof. n
Yon qoʻshni
Xudoyor huzuriga kiradigan eshikning ikki yonida oybolta koʻtargan ikki jallod surat kabi qotganlar — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon
Asad qori yonidagi ellikboshini turtdi — M. Ismoiliy, Fargʻona
Mansur yoniga alanglab, yumaloqlangan koʻrpa-toʻshaklarni koʻrdi — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
3. Yoqa, chet; qirgʻoq
Ariq yoni. ^Devorning yoni bilan kelgani uchun ham Oyqiz koʻrmay qolgan edi — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli
4. Choʻntak, kissa
Yonimda pulim yoʻq
Ahmad Chalabii oqchadan yoniga koʻproq solib olishni tayinladi — Mirmuhsin, Meʼmor
Yonimda yana oʻttiz soʻmcha qoldi — Oybek, Tanlangan asarlar
Qayerdandir paydo boʻlgan yosh bir iigit.. yonidan bint chiqarib, Ahmadjon-ning boshini bogʻlashga kirishdi — A. Qahhor, Oltin yulduz
5. Qoʻshni, oʻzaro yaqin
Tamanno yon qishloqdagi kasalxonada ishlashi kerak — Mirmuhsin, Qumri va Tamanno
Аналогия: Играешь с огнем — сгоришь., Не шути с огнем — обожжешься.
[Matqul:] ...Bular xalq bilan oʻynashadi. Oʻt bilan oʻynashadi. Oʻt bilan oʻynashgan yonadi. [Матқул:] Они шутят с народом. Играют с огнем. А кто играет с огнем, тот сгорит. — И. Султон, Асарлар.
посл. (букв. сумеешь сложить костёр из снега, так и снег будет гореть) нет ничего невозможного, только надо умело подойти, ≈ дело мастера боится.
vulqon; yonar tog‘; sopka вулкан; огнедышащая гора; сопка
навоз; goʻng tepada o‘t yonar загадка на навозной куче огоньки сверкают (Волк).
dumaloqla s. t. Yumaloqlamoq. Asal buvi dasturxonni dumaloqlab, qoʻltigʻiga urib oldi. H. Nazir, Yonar daryo
bilang-bilang ayn. Bilanglamoq. Baliqday bilang-bilang qilib, goh unisi oʻzib ketadi, goh bunisi. H. Nazir, Yonar daryo
dukkibosh Doʻng bosh, boshi katta, doʻng peshonali. Bu dukkibosh, sepkil yuz bola har gapda tirjayib turardi. H. Nazir, Yonar daryo
chuvur-chuvur Chuvur I s. takr. Chuvur-chuvur qilib, allanimalarni gaplashishadi. Oʻ. Hoshimov, Ikki eshik orasi Chuvur-chuvur toʻxtadi. H. Nazir, Yonar daryo
Bu ertakda oʻtinchi kalning sarguzashtlari, uning topqirligi va sehrli kuchlar yordamida qiyinchiliklarni yengib oʻtishi hikoya qilinadi. Kal podshohning hiylal
Ushbu ertakda besh opa-singilning sarguzashtlari, ularning mehmonnavarligi va qiyinchiliklarga duch kelishi hikoya qilinadi. Ertakda sadoqat, xiyonat va adolatn
Bu ertakda podshohning yaramas oʻgʻlini oʻqitib, toʻgʻri yoʻlga solgan kambagʻal qizning donoligi va matonati hikoya qilinadi. Uning aql-zakovati tufayli podsho
Bu ertakda yovvoyi mushukning toʻqayga kirib kelishi va boshqa hayvonlarni oʻzining gʻayrioddiy xatti-harakatlari bilan qoʻrqitishi haqida hikoya qilinadi. Mush
