Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «yirib» — результатов: 50: Толковый

Фильтр

Словарные статьи

33
yirik

sft. 1. Hajmi, oʻlchamlari, qiymati jihatidan nisbatan katta; mayda.

Yirik marvarid. Yirik guruch. Yirik tom-chi. Yirik olma. Yirik pul.

Ahmad tan-bal qahr bilan oʻrnidan turdi va yirik tishlarini irjaytirib qoʻshib qoʻydi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

Daraxtlar pakana, mevasi moʻl va yirik. — Oybek, Tanlangan asarlar

Oqshom tushib, tashqari qorongʻilashib qolgan, gupullatib yirik-yirik qor yogʻar edi. — Gazetadan

2. Katta kuch-qudrat va imkoniyatlarga ega boʻlgan, koʻlami keng; katta.

Yirik korxona. Yirik xoʻjalik.

Zomin gʻallachilik xoʻjaligi hududida yirik suv ombori qurishga kirishildi. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

Bugungi Toshkent — yirik sanoat, fan va madaniyat markazlaridan biri. — Saodat

3. Eʼtibori, ahamiyat darajasi yuqori, ortiq boʻlgan; katta.

Yirik anjuman.

Mamlakatimiz hayotidagi biron-bir yirik voqea yoʻqki, unda xalqlar doʻstligi, birodarligi namoyon boʻlmagan boʻlsin. — R. Fayziy, Taʼzim

Bobolarimizning tabiiy fanlarni taraqqiy ettirish borasidagi muvaffaqiyatlarining siri esa fanda yirik kashfiyotlar yaratishdek mushkul va mashaqqatli ish boʻlib qoldi biz uchun. — S. Karomatov, Oltin qum

4. Oʻz ishi, faoliyati yoki taʼsiri bilan koʻzga koʻringan, shuhrat-obroʻ qozongan; atoqli; nufuzli.

Yirik mutaxassis. Yirik odam. Yirik adib.

Sobirni bunga dadasi — yirik matematik Sultonov undagan edi. — O. Moʻminov, Xiyobondagi uch uchrashuv

Xadicha Sulaymonova ajoyib inson, yirik jamoat arbobi, yaxshi ona edi. — Saodat

  • Ish(lar) yirik Ish yurishgan, har jihatdan muvaffaqiyatga erishilayotgan holatni bildiradi. — Hozir uning [Omonning] ishi yirik. Abdulla qoraqoshga shogird tushgan, uyiga suv tashib, ot boqib yuribdi, — dedi Turobbiy Shum bolaga. — Gʻ. Gʻulom, Shum bolaanov xurjunda goʻsht, moy bor, guruch bor. Kechqurun palovni doʻndirasiz. Ertaga qoʻy soʻyamiz. Ishlar yirik. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar
  • Yirik pul
Полная статья →
yiroq

sft. 1. Oraliq masofasi katta; uzoq, olis.

Yiroq oʻlkalarda kezardi sayyoh, Kezardi yurtiga koʻzini tikib. — A. Oripov

Unga [Maryamga] bir yarim ming soʻm pul kerak, shuni topadi, soʻngra yiroq bir mamlakatga ketadi. — Choʻlpon, Kecha va kunduz

2. Chiqish kelishigidagi soʻz bilan qoʻllanib, kishi yoki narsada shu soʻz bildirgan narsaning yoʻqligi, daxli yoʻqligi, aloqasizligi maʼnosini ifodalaydi.

Fandan yiroq odamlar ulardan ajabtovur gaplar, mulohazali fikrlar kutadilar. — Gazetadan

Dunyoda muhabbatdan yiroq hislarning, Yiroq tuygʻularning oʻlgani yaxshi. — Q. Rahimboyeva

Bir tundayoq yetishdi ozod oʻlkaga. Jabr, zulmdan yiroq obod oʻlkaga. — Gʻayratiy

3. Koʻzdan yiroq Koʻrinmaydigan holatda, koʻzdan pana.

Qalliqlar odamlarning koʻzidan yiroqda yashirincha uchrashib yurar edilar. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

  • Osmon yiroq (yoki uzoq), yer qattiq Hayot (turmush)dagi chorasiz holatni, ilojsizlikni ifodalaydi. lekin odamzod joniga teggan narsadan qutulish yoʻlini bilmasa, osmon yiroq, yer qattiq boʻladi, unga koʻnikadi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
Полная статья →
yirtiq

sft. 1. Yirtilib ketgan, yirtilgan.

Ishtonsiz (odam) tizzasi yirtiqqa kular. — Maqol

Hammaning koʻzi Rahimning tirsagi chiqib turgan yirtiq yengiga tushdi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

Egnida otigina qolgan juldur yaktak, yirtiq ish-ton, oyoqlari yalang — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

2. Biror narsaning uzilib, yulinib, ochiq qolgan joyi.

Aksarining usti-boshi yupun, mahsilarining yirtiqlaridan kir paytavalari osilib turadi — Oybek, Tanlangan asarlar

Osmonni toʻldirgan bulutlarning yirtigʻidan [quyosh] birda-yarim koʻrinib qoladi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

Ufqning bir parcha yirtigʻidan ulkan, qip-qizil quyoshning yarmi koʻrinib, botib ketdi. — S. Nurov, Narvon

Полная статья →

Показать все · 33 →

В определениях

3

Сказки

7
Axmoq podshoning dono xotini
Устное народное творчество

Bu ertakda podshohning oʻz xotinlaridan birini qoʻyib yuborishi va keyinchalik uning oldiga mehmonga borishi haqida hikoya qilinadi. Suhbat davomida xotin podsh

Devbachcha
Устное народное творчество

Ushbu ertakda boyning oʻgʻli botir yigitga aylanib, turli sarguzashtlarni boshidan kechiradi. U ajdarni yengib, podshoh qiziga uylanadi va oʻziga oʻxshagan ukas

Dono Zulayho
Устное народное творчество

Ushbu ertakda dono Zulayho oʻzining aql-zakovati bilan podshoh va boshqa donishmandlarni hayratda qoldiradi. U murakkab savollarga topqirlik bilan javob berib,

Kambagʻal qiz
Устное народное творчество

Bu ertakda podshohning yaramas oʻgʻlini oʻqitib, toʻgʻri yoʻlga solgan kambagʻal qizning donoligi va matonati hikoya qilinadi. Uning aql-zakovati tufayli podsho

Oʻtinchining baxtli xotini
Устное народное творчество

Bir podsho oʻzining sobiq xotinini sinash maqsadida uning uyiga boradi. Xotinning oʻz turmushidan mamnunligini koʻrgan podsho hayratda qoladi.

Shayton bilan dehqon
Устное народное творчество

Bu ertakda dehqonning tadbirkorligi va shaytonning soddaligi tasvirlanadi. Ular birgalikda dehqonchilik qilib, hosilni boʻlishishda turli vaziyatlarga tushishad

Показать все · 7 →

Диалектные материалы

7
ayribandik uzuk
Fargʻona viloyati · ayribandik uzuk

Zargarlikda koʻzxona va koʻzi yuqoridan pastga qarata sal qayiribroq yopishtiriladigan uzuk turi (Margʻilonda ayri band deb yuritiladi)

chuvugʻini qaytarish
Fargʻona viloyati · chuvugʻini qaytarish

tananing yelkadan pastini yuqoriga qayirib, chuvuq paydo etish

dum solish
Fargʻona viloyati · dum solish

Taqachilikda otning orqa oyogʻini taqalashda dumini qayirib koʻtarilgan oyoq toʻpigʻiga aylantirib olish usuli

qilichak pichoq
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · qayqi pichoq

Tigʻining uchi orqasiga sal qayirib yasalgan pichoq

tirsak
Fargʻona viloyati · tirsak

Pechka karnayining yarmidan burchaklatib qayirib yasalgan turi

valasopka
Fargʻona viloyati · valtsovka

Paqirning labini qayirib, chok ochiladigan apparat

Показать все · 7 →