Qidiruv

1. Kiyimning qoʻlga kiyiladigan qismi. . ■■ . . [

Bosh yorilsa — boʻrk ichida, Qoʻl sinsa — yeng ichida — Maqol

Keng yenglaridan chiqib turgan qoʻllari dehqon qizlarining qoʻllaridek katta-katta — H. Gʻulom, Mashʼal

Yormat uh tortib, yeng uchi bilan peshona terini artdi — Oybek, Tanlangan asarlar

Asrora\ Risolat koʻylakning beli va yengini oʻlchab boʻlguncha qarab turdi — S. Ahmad, Ufq

2. Yeng ichida Yashirin, maxfiy ravishda. . .o. Yengidan kirib, yoqasidan chiqmoq (U yengidan kirib, bu yengidan chiqmoq) Yolgʻon-yashiq, shirin soʻzlar bilan oʻziga ogʻdirmoq, avramoq; shu yoʻl bilan ishini bitirmoq. . . Yeng uchida 1) ayn. yeng ichida. P. Tursun, Oʻqituvchi; 2) ayn. qoʻl uchida q. qoʻl. . Yeng shimarmoq Jiddiy kirishmoq, bel bogʻlamoq

Sira gʻam yemang. Bu ishni yeng ichida bitkazamiz — "Mushtum"

xki kasbu korini yeng ichida yurgizib turish uchun ham borar edi — M. Ismoiliy, Fargʻona

oradan koʻp oʻtmay, Mu-hiddin qizning yengidan kirib, yoqasidan chiqib, unga uylanib oldi — S. Abduqahhor, Uy ostonadan boshlanadi

Aʼzam oʻziga sodda koʻringan qizning u yengidan kirib, bu yengidan chiqdi — Shuhrat, Jannat qidirganlar

Qalinini yeng uchida olib, jigʻildonga urdi-da, qizni uzatdi

Oʻtar bobo unga yeng uchida qoʻl berib oʻtib ketdi — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Shu yoʻsin koʻp vaqt ruhiy xastalik kechirib, kutilmaganda jonlanib ketdi, yaʼni "Aqoid"ning sharhiga yaxshi tushunishga yeng shimardi — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Hayot uchun jang qilishga qaytadan yeng shimardim — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati

fl. 1. Taom isteʼmol qilmoq, ovqatlanmoq, tanovul qilmoq.

Qovun yesang — sahar ye, sahar yemasang — zahar ye. — Maqol

Birov ichib oʻlgan deydi, birov yomonroq ovqat yegan ekan deydi. — Guldasta

U [Bektemir] okopda qattiq nonni kisirlatib chaynab, konserva bilan qoʻshib, maza qilib yedi. — Oybek, Quyosh qoraymas

2. Tirikchilik yoki maishat uchun ishlatmoq, sarf qilmoq.

Yotib yeganga togʻ ham chidamaydi. — Maqol

U [mirzo] bir kunlik daromadini oʻn kun yer edi. — A. Qahhor, Mirzo

Hosilini yeganda eslasalar, bas, degan orzu-oʻyi qurshamish uni. — Guldasta

3. Oʻziniki qilmoq, oʻzlashtirib olmoq.

Uyezd hokimi akangni mingboshi qilaman deb, uch ming yigirma yetti soʻm pulini yeb, saylovda degrezlik Isomiddin degan jallobni saylagan ekan. — A. Qahhor, Yillar

Akam birovning tomini teshib qamalgan emas yo birovning haqini yegan emas. — Oybek, Tanlangan asarlar

4. Koʻchma Ishdan, safdan chiqarmoq; shikastlantirmoq, mayib qilmoq; oʻldirmoq.

Otni yeding, dedim ichimda. — Oybek, Tanlangan asarlar

— Shunday, doʻstim. Endi uning oʻzini yoʻq qilmasak, seni ham, meni ham yeydi — dedi Davlatyor. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Kambagʻalchilik odamning yorugʻ dunyodan boʻlgan umidini kemirib, zangday yeb tashlar ekan. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

5. kaltak yemoq Baʼzi soʻz-otlar bilan qoʻllanib, shaxsga shu soʻz bildirgan narsaning (zarbning) tegishi maʼnosini bildiradi. Masalan,, musht yemoq, qamchi yemoq, tepki yemoq, shapaloq yemoq, tarsaki yemoq va boshqalar

fl. 1. Kurash, jang va shu kabilarda gʻolib boʻlmoq, gʻalaba qozonmoq, raqibini magʻlubiyatga uchratmoq.

Makkor devni yengmoq. Musobaqada bizning komandamiz yengdi.

Yoʻlchi ham, Qora Ahmad ham musht bilan bir-birlarini yenga olmasliklariga ishonch hosil qilishdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. koʻchma Qarshilik, qiyinchilik va shu kabilarni bartaraf etmoq, uni yoʻq qilmoq, qiyinchiliklarni yengmoq.

Hayot nashidasi shu kurash, xavf-xatar, toʻsiqlarni yengib oʻtish, intilish bor uchun ham qiziq, lazzatli. — S. Nurov, Narvon

Jangchilarimiz bosqinchilarning qattiq qarshiligini yengib, Dneprdan ham kechib oʻtdilar. — Nazarmat, Joʻrlar baland sayraydi

3. koʻchma Taʼsirini oʻtkazmoq, taʼsir kuchi gʻolib kelmoq (dard, kasal kabilar haqida).

Elgeldining koʻzlaridagi gʻazabni baxtsiz bir maʼyuslik yenggan edi. — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi

Gʻam-koyish xiylagina yengib qoʻygan Marasul kirdi. — A. Qahhor, Ogʻriq tishlar

4. Oʻziga boʻysundirmoq, hukmiga olmoq.

Juvon toyni bemalol yengib ketayotgan boʻlsa ham, qishloqdan chiqquncha, Asqar ota juda toliqdi — A. Qahhor, Xotinlar

Toʻgʻri, besh-oʻn kun qattiqchilikni ustimizga olib, shu oz ulov bilan koʻklamni yengib olsak, koʻp odamlarning koʻzi ochilib ketadi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

5. Gap bilan ustun kelmoq, oʻz gapini oʻtkazmoq.

— Abdishukurni xudo gapga bichgan, yengib boʻlmaydi, — dedi Jamolboy pixillab. — Oybek, Tanlangan asarlar

Ota oʻgʻlini gap bilan yengib boʻlmasligini fahmlab, irgʻib turdi. — S. Siyoyev, Avaz

6. shv. Haydamoq, minmoq (aravani).

Balki u [aravakash] oʻz aravasini emas, boy aravasini yengib ketayotgandir. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

1. Ogʻirligi, vazni kam, vazmin emas. . ■■

Yengil yuk. Yengil tosh. Yuki yengil eshak yotagʻon boʻladi — Maqol

Mansurov qoʻzini yengil deb oʻylab, boʻshroq olgan edi, juda ogʻir ekan, qoʻlini egib, tushib ketishiga sal qol- — P. Qodirov, Qora koʻzlar

2. Qalin va issiq boʻlmagan, yalang qavat; yupqa, yupun

Nuri yupqa, yengil roʻmol uchidagi tugunchakni yeshib, buklangan qogʻoz chiqardi- — Oybek, Tanlangan asarlar

Mezbonlar yengil kiyimda, baland ayvonning bahavo yeriga qoʻyilgan stolning ikki yogʻida xomush oʻtiri-sharedi — A. Qahhor, Mirzo

3. Kuchi, taʼsiri ortiq boʻlmagan; kuchsiz

Havo anchayin salqin edi.. Yengil shamol esardi — Oʻ. Umarbekov, Yoz yomgʻiri

Avazning dimogʻiga yengil sharob hidi urildi — S. Siyoyev, Yorugʻlik

4. koʻchma Asta va muloyim, yoqimli

Yengil tabassum

Kiyim yechadigan joyda turib.. bir yigit bilan yengilgina salomlashdi — Mirmuhsin, Umid

Yigirma minut qadar vaqt oʻtgandan keyin, yengil taʼzim bilan Gulandom kirib keldi — Oybek, Tanlangan asarlar

5. Katta kuch-mehnat talab qilmaydigan; ogʻir, qiyin emas

Yengil vazifa. sht Bizga sizday bir odam kerak. Biznikida ish ming marta yengil — Oybek, Tanlangan asarlar

Chindan, adam borida oyimga yengil edi.. ishxonasiga borib kelishni bilardi, xolos — H. Nazir, Yonar daryo

6. U qadar jiddiy, xavfli boʻlmagan, ogʻir emas

Hozir ahvoli ancha yengil

Men janglarda uch marta yengil va ikki marta ogʻir yarador boʻldim — Nazarmat, Joʻrlar baland sayraydi

Tepki kasalligida.. nervsistema-sida ham har xil oʻzgarish boʻlib, yengil oʻtadigan meningit ham boʻlishi mumkin — "Saodat"

7. Ruhan erkin, tetik holatli, yoqimli his-tuygʻuli

Baʼzan kishi bir-biri bilan gaplashib, koʻnglidagini boʻshatib tursa, oʻzini yengil sezadi — P. Tursun, Oʻqituvchi

Oʻrtadagi noqulaylik, xijolatpazlik yoʻqoldi, tabiiy va yengil muhit paydo boʻldi — F. Musajonov, Himmat

8. Jiddiy, rasmona boʻlmagan, yengil-yelpi (fikr, mulohaza va shu kabilar haqida)

Bazi yengil mulohazalaring onangnikidan qolishmaydi, Otabek! — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Men bir xizmatkorlaring boʻlsam.. Siz juda yengil oʻylaysiz — Oybek, Tanlangan asarlar

9. Yuzaki fikr yuritadigan, oʻz ishi, gap-soʻziga jiddiy eʼtibor bilan qaramaydigan; oyogʻi qingʻir

Oʻzingga munosib gapni gapir! Yengil boʻlma!A — Qahhor, Mayiz yemagan xotin

hovliqma, laqma, yengil Lutfiniso bunga chindan ishonar.. kim koʻrinsa, shunga koʻz yoshi qilar edi — Oybek, Tanlangan asarlar

sft. Yengi bor (kiyim haqida).

ot shv. ayn. Yenglik.

Onasi tandir oldida qoʻliga yengcha kiyib, loladek qip-qizil kulcha betiga suv sepyapti. — S. Ahmad, Suvlar oqib ketdi

Sojidaxon tutayotgan yengchasiga kosadagi suvdan sepib oʻchirdi. — S. Zunnunova, Goʻdak hidi