Қидирув

фл. 1. Маълум муддат умр кўрмоқ; ҳаёт кечирмоқ; тирик юрмоқ.

Кўп яшаган билмас, Кўпни кўрган билар. — Мақол

Маллахондан бери яшайман, болам, не-не хонларнинг, не-не бекларнинг отларини кўрганман. Не-не отлар ўз қўлимдан ҳам ўтган. — Ойбек, Танланган асарлар

Ғуломжон бу кекса дунёда жуда кам яшаган бўлса ҳам, бошидан жуда кўп уқубатлар кечирди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

2. Бирор ёʻсинда ҳаёт кечирмоқ, бирор тарзда тирикчилик ўтказмоқ; умргузаронлик қилмоқ.

Азобда яшамоқ. Ёлғиз яшамоқ. Ота-онасиз яшамоқ. Роҳатланиб яшамоқ. Тутқунликда яшамоқ. Қул бўлиб яшамоқ. Тиз чўкиб яшагунча, тик туриб ўлган яхши. — Мақол

Масалан, тоғлардаги оҳулар, ўрмондаги тўтилар, чамандаги булбуллар ҳам ёлғиз эмас, жуфт яшайдилар. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Содиқлар ўз овқатларини ҳам ўтказолмаган ҳолда фақирликда яшаб, йил сайин менга оз-моз ерларидан сотиб, тириклик қилар эдилар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

3. Ҳаётини бирор жойда ўтказмоқ; бирор жойда истиқомат қилмоқ, турмоқ.

Шаҳарда яшамоқ. Қишлоқда яшамоқ. Мусофирчиликда яшамоқ. Чет элда яшамоқ.

Мана ҳозир уч кундан бери бу ерда, опасининг боғида яшайди. — Ойбек, Танланган асарлар

Шу қишлоқларда, қўрғончаларда одам яшаганлиги, хурсандчилик, тўй-томоша қилганлиги узоқ ўтмиш тўғрисидаги эртакдай туйилар эди. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз

[Абдишукур] Бу ерда бир татар савдогарнинг хизматига ўтиб, Қозонга кетди. Қозонда уч йил яшади. — Ойбек, Танланган асарлар

4. Бирор кимса билан бир жойда бирга (яқини, қариндоши, эри ёки хотини сифатида) истиқомат қилмоқ.

Мен билан яшайдиган кампир бозорчи хотин эди. — Ойбек, Танланган асарлар

Биз икков ёшликдан бирга яшаб келамиз, орамизда махфий сирларимиз ёʻқ. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Мана, уч ойга яқиндир, Нуриниса ўзи кўрмаган, билмаган, ҳатто исмини тўй арафасида келинойисидан эшитган эри билан яшайди. — Ойбек, Танланган асарлар

5. кўчма Мавжуд бўлиб турмоқ, бор бўлмоқ, сақланмоқ.

Мангу яшар шуҳратимиз-шонимиз.

Бир неча юз йиллардан бери яшаб, фавқулодда зўрайиб кетган Хўжа Маъоз мозорининг чакалаги бу қоронғиликка бир манба каби эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Ғазаб ичра ўртаб инсонни, Қирғоғига тўкилган қонни Юволмайди! Яшайди бу қон, Унутилмас бу кураш, қурбон. — Э. Раҳим

унд. с. Мақтов-маъқуллашни билдиради; балли, баракалла

Яшанг, ўғлим, кам бўлманг! — А. Қаҳҳор, Асарлар

сфт. Саноқ сонлар ёки ўрта сўзи билан қўлланиб, одам ёки ҳайвоннинг шу сўз билдирган ёшда эканини билдиради; ёшли.

Ярим яшар бола. Уч яшар қиз. Олтмиш яшар чол. Ўрта яшар хотин. Беш яшар от. Икки яшар тана. Бу гапни етти яшардан етмиш яшаргача ҳамма билади.

Устанинг шогирди — ўн тўрт яшар Ёʻлдош — дераза олдида ўтирарди. — Ойбек, Танланган асарлар

Бир кун Қудрат сув сепиб тургани устига ўзидан бир яшар катта бўласи ичкаридан ёғоч от миниб чиқиб қолди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Ҳаёттарзи, турмуш, тирикчилик

Яшаш ёʻли. Яшаши қандай?

фл. Яшамоқ феълининг орттирма нисбати.

фл. Яшармоқ феълининг орттирма нисбати.