Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «yarali» — результатов: 32: Толковый

Фильтр

Словарные статьи

28
yara

YARA 'tanada hosil boʻladigan jarohat’, ’chiqiq’. Qonli koʻylakni Qoratoy ehtiyot bilan tilib, ya r a n i ochdi (Oybek). Bu ot qadimgi turkiy tilda ham 'boʻlaklarga ajrat-’ maʼnosini anglatib, ya:r-tarzida talaffuz qilingan feʼldan -a qoʻshimchasi bilan yasalgan (ЭСТЯ, IV, 140); keyinchalik a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ССТТН, II, 323); oʻzbek ti — lida a unlilari ä unlilariga almashgan: ya:r- + a = ya:ra > yara > yärä. Bu ot asli ’biror zarba natija — sida ajralish’ni bildirgan, boshqa maʼnolari shu maʼnodan oʻsib chiqqan

1. Teri yoki shilliq pardaning, shuningdek, teri osti toʻqimalarining turli sabablarga koʻra nobud boʻlgan qismi koʻchib, uning oʻrnida hosil boʻladigan nuqson

2. Tigʻ, zarb va sh.k. taʼsirida hosil boʻladigan shikayet; jarohat

Yomon yara. Tigʻ yarasi. Yarani davolamoq

U., granata oskolkasi oʻng oyogʻini yorib yuborgan, okop devoriga suyanib tipirchilayotgan soldat yoniga borib, yarasini bogʻlay boshladi — A. Ubaydullayev, Qonli izdan

Donli koʻylakni Doratoy ehtiyot bilan tilib, yarani ochdi. Yara koʻkrakda, yurakka yaqin: undan quyuq qon hali ham siljib turar edi — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Kuchli qaygʻu, ruhiy azob, alam beruvchi narsa; shikayet. . ■■

Tigʻ yarasi tuza/Sh-di, til yarasi tuzalmaydi — Maqol

Gʻu-lomjon Erboʻtani kalaka qilish uchun emas, oʻz qalbida fasod bogʻlab oʻtgan bolasizlik yarasiga malham bosish uchun oʻynashib edi — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Baʼzan [Gulnorning] yuragi toshib, butun dardini, yaralarini Unsinga ochishni istaydi — Oybek, Tanlangan asarlar

Aqli kirdi. Bolaligida qalbida boʻrtgan alam yarasi yildan-yilga yiring bogʻlab, fasod yigʻa boshladi — S. Zunnunova, Gulxan

Полная статья →
yarash

2. Urush-janjalni toʻxtatish; yarashish

Bu janjal yarash bilan tugadi. Yarash ahdi tuzildi

Ikkala hukmdor yarash bitimi tuzibdilar — M. Osim, Ibn Sino qissasi

Oldin urishib, keyin yarashadiganlar, odatda, bir mayizni ikkiga boʻlib yeydigan juda qalin doʻst boʻlib ketishadi.. Dani, Nus-ratjon, tushing, Ahmadjonning yarash oshini yeb kelaylik boʻlmasa — S. Nurov, Narvoy

Bu saylov milliy yarash siyosati, yangi siyosiy yoʻlning gʻalabasidir — Gazetadan

3. Yarash (erkaklar ismi)

Полная статья →
yarador

sft. Jarohat olgan, jarohati bor; yarali.

Yarador soldat. Yengil yarador. Ogʻir yarador.

Oʻlgan, yarador boʻlganlarga qaramay, qoʻzgʻolonchilar katta suron bilan ilgari otilib, toshboʻronni kuchaytirdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Dayilma atrofidagi okoplarda ham uch kishi yarador boʻldi. — I. Rahim, Chin muhabbat

Hademay shu batalondan yaradorlar kela boshladi. — Shuhrat, Shinelli yillar

Полная статья →
yaramas

sft. 1. Yaramoq feʼlidan sifatdosh.

Boʻynidan boylangan it ovga yaramas. — Maqol

2. Axloq-odob, qoida, tartib meʼyorlariga toʻgʻri kelmaydigan; boʻlmagʻur.

Kayf taʼsirida shunday yaramas ishlar qilinadiki, terining qalinligiga qaramay, titrashga toʻgʻri keladi. — Gazetadan

Xoʻsh, tarbiya oʻchogʻida qachongacha bu yaramas holat davom etadi. — Mushtum

3. Ishi, feʼl-atvori axloq-odob meʼyorlariga toʻgʻri kelmaydigan; axloqan nobop, buzuq.

Shubha-yu bad olish, yaramas kimsalarning fitnasi bizni podsho qahriga giriftor qildi. — Mirmuhsin, Meʼmor

Hoy, qanaqa yaramas bolasan, tush tomdan. He, axloqsiz! — S. Ahmad, Saylanma

4. Shunday xulq, xislatga ega boʻlgan shaxsga nisbatli haqorat uchun qoʻllanadi.

Toʻxta, deyapman senga, yaramas! Hozir mushukday derazadan otib yuboraman! — S. Siyoyev, Otliq ayol

Koʻzimga koʻrinma, yaramas — J. Abdullaxonov, Xonadon

Полная статья →

Показать все · 28 →

В определениях

4