Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «xud» — результатов: 185

Фильтр

Словарные статьи

54
xudo

ot 1. Diniy tushunchaga, xususan islom diniga koʻra, butun mavjudotni, butun olamni yaratgan va uni boshqaruvchi oliy ilohiy kuch; har qanday dinning eʼtiqod qilish asosi (musulmonlarda: Alloh soʻzining sinonimi).

Xudo butun jonivorlarni yaratib boʻlib, har qaysisiga umr ulashadigan boʻlibdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

— Mirzo Anvar inimga xudo martaba ato qilgan emish deb eshitdim, — dedi Safar boʻzchi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

2. Koʻpxudolikda olamning qandaydir bir qismining oliy hukmdori.

Sevgi xudosi. Urush xudosi.

Goʻzallikning qoshida axir Choʻkka tushgan hatto xudolar. — A. Oripov

  • Avvali xudo Avvalo Xudoning xohishi, qudrati bilan. [Ibn Yamin:] Qizimning jonini avvali xudo, qolaversa, siz asrab qoldingiz. — K. Yashin, Hamza
  • Azbaroyi xudo — Agar eshikni yopib uxlasang, azbaroyi xudo, hujrangda bir haftagacha tong otmaydi, — dedi Mirvali. — A. Qodiriy, Kichik asarlar
  • Xudo asrasin (yoki saqlasin) Biror noxushlik, falokat, zararli kimsaga yoʻliqmaslikni tilab aytiladigan ibora. Ishqilib, oʻzingga ehtiyot boʻl, bolam. Biror falokatdan xudo asrasin! — H. Gʻulom, Mashʼal[Meʼmor:] Munofiqlardan xudo asrasin! — Mirmuhsin, Meʼmor
  • Xudo berdi Baxtli, davlatli boʻldi yoki nima istasa, shuni qila oladi kabi maʼnolarni ifodalaydi. Keyin Gulnorga xudo beradi, u erka, arzanda xotin boʻlib, erga suyalib, koʻngliga nima kelsa, shuni qiladi. — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Xudo bilsin (yoki biladi) Kim biladi deysiz, ehtimol. Qorongʻida yaxshi ajratolmadim, tusini gʻira-shira anovi qora Homidga oʻxshatdim. Tagʻin umi, boshqami, xudo bilsin, shatir-shutur qildi-da, chiqib ketdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
  • Xudo koʻrsatmasin Biror koʻngilsiz voqea yuz bermasligini tilab aytiladigan ibora. Agar bu kasallik mahalliy xalqqa ham yuqsa bormi, xudo koʻrsatmasin, ana unda koʻrasiz qiyomatni — K. Yashin, Hamza
  • Xudo koʻtarsin! yoki xudo olsin! Zulfizar ichida: Xudo koʻtarsin seni dedi-yu, qadamini tezlatdi. — K. Yashin, Hamza
  • Xudo rahmati yoki xudo rahmat qilsin Rahmatli (marhumni hurmat bilan tilga olganda aytiladigan ibora). — Kitoblar ikki joyda yolgʻon aytishni maʼqul degan ekanlar: bittasi — er-u xotinning orasida, ikkinchisi — ikki moʻminni bitirish uchun. Buni xudo rahmati domlam oʻqib berar edilar, — dedi Safar boʻzchi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon[Olchinbek:] Boshingizga tushgan ishlarning hammasidan xabarim bor. Kampirning oʻlimi, xudo rahmat qilsin, yangi yozgan asarlaringizning yoʻq qilinishi — K. Yashin, Hamza
  • Xudo urgan 1. Yomon, razil, yaramas. Xoʻjayin togʻang juda xudo urgan odam. Uying kuygur, shuncha yil ishlatib, endi koʻchaga tashlaydimi? — Oybek, Tanlangan asarlarMen sizga: Qopongʻich, jangari it topib keling! desam, xudo urgan itni topib kelibsiz. — Latifalar
  • Xudo urdi Rasvo boʻldi; ishning pachavasi chiqdi. [Odam] Ichkilikka berildimi, xudo urdi, Obroʻ ketib, yoʻqoladi tamom burdi. — T. YoʻldoshKeyin yerga engashib, qoʻllariga katta bir tosh oldilar. Yuragim shuv etdi: Obbo, xudo urdi, dedim. — P. Tursun, Oʻqituvchi
  • Xudo urdi-ketdi Nahotki shunday boʻlsa? Qoʻying-ey, Rahimjon, gapirmang-ey! Xudo urdi-ketdi. Qizim qoʻlingizga tushgandan beri bir kun roʻshnolik koʻrmadi. — A. Qahhor, Sarob
  • Xudo uribdimi Boʻlmagan gap, oʻlibmanmi, naxotki shunday boʻlsa? Meni xudo uribdimi, unday deganim yoʻq.
  • Xudo xayringni bersin Yaxshi tilak, minnatdorlik bildiruvchi ibora. Jon birodar, xudo xayringni bersin, bu yaxshiligingni ikki dunyoda unutmasman. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
  • Xudo haqi Toʻgʻrisi; chindan ham, haqiqatda ham. Xudo haqi, odam haddan tashqari qoʻrqsa, qiziq boʻlar ekan. — A. Qahhor, Sarob
  • Xudoga nima yozdim? Nima gunoh qildim, gunohim yoʻq edi-ku?! mazmunidagi ibora. [Matpano:] Xudoga nima yozdim? Nahot utgan-ketganning qoʻliga termilib, qarib-chirib ado boʻlajakman? — S. Siyoyev, Yorugʻlik
  • Xudoga soldim Jazosini xudo bersin. Gulsumbibi qizining boshini siladi, yigʻlab gapirdi: — Qoʻy, qizim, Nuri tuhmat qilgan boʻlsa, xudoga soldim. Oʻzi bir kun jazosini tortar, bir kun izza boʻlar. — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Xudoga topshirdim Xayrlashish chogʻida aytilib, xudo har qanday yomonlikdan asrasin, sogʻ boʻl, omon boʻl, degan mazmunni bildiradi. Xudoga topshirdim, Kumush, qazom yetib koʻrolmay qolsam, mendan rozi boʻl! — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
  • Xudoga (ming marta, beadad) shukur! 1. Biror narsaga erishilganda aytilib, mamnunlik, shukronani bildiradi. Xudoga shukur, toʻy koʻrdim, chimildiqqa kirdim, orzu-havas koʻrdim. — I. Rahim, Chin muhabbat[Otabek:] Tuzukmisiz, ota? — Xudoga shukur! — dedi Hasanali. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
  • Xudoyimdan oʻrgilay Xudoga shukur. — Xudoyimdan oʻrgilayki, — dedi Kumush entikib va dahshatlanib, — yomonlarning jazosini oʻzi bergan. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
Полная статья →
xuddi

1. Aynan, aniq.

Inobatning xuddi oʻziga oʻxshagan nozikkina, qora qosh, qora koʻz bir singlisi bor edi. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa

Bir oydan keyin xuddi mana shu katta bogʻda dangʻillama toʻy boʻldi. Oʻ. — Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Xuddi shu payt eshik gʻiyqillab ochildi. Oʻ. — Hoshimov, Qalbingga quloq sol

2. Roppa-rosa, toʻppa-toʻgʻri, aniq.

Men xuddi soat oʻnda keldim.

Agar oʻsha ketishi boʻlsa, bugun xuddi Qoʻqonga borib yetgan. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

3. Goʻyo, goʻyoki; baayni.

— Keldingizmi? — dedi Alimardon, xuddi uning albatta kelishini bilganday. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

4. Hoynahoy; aftidan.

[Maysara:] Shoshmang, taqsirim! Hozir chiqib boʻlmaydi! U xuddi gumonsirab kelgan, ehtimol, har tomonga odam qoʻygandir. — Hamza, Maysaraning ishi

Полная статья →

Показать все · 54 →

Сказки

108
Ahmoq podsho
Устное народное творчество

Bu ertakda oʻgʻrilik qilgan bir kishining aybi bilan boshlangan voqealar zanjiri ahmoq podshohning bemaʼni hukmlari tufayli kulgili tus oladi. Adolatni oʻrnatis

Aqlli qiz (2)
Устное народное творчество

Uch oʻgʻil va bir qizi bor otaning koʻzlari ojiz boʻlib qoladi. Qiz otasining koʻzini ochish uchun dori izlab, koʻplab qiyinchiliklarni yengib oʻtadi va oxir-oq

Aqlli, idrokli, zehnli
Устное народное творчество

Uch aka-uka otasidan qolgan oltinni boʻlishish uchun yoʻlga chiqadi. Yoʻlda uch yigit oʻzlarining aql-idroki bilan bir tuyakash va qozini hayratda qoldiradi.

Ayyor tulki
Устное народное творчество

Bu ertakda ayyor tulkining oʻz birodarlarini aldayotgani va buning oqibatida barcha tulkilarning qanday qilib ovchilar qoʻliga tushgani hikoya qilinadi. Unda ma

Badalqorachi
Устное народное творчество

Uch aka-uka otasining oltin toyini oʻgʻirlab ketayotgan sirli maxluqni topishga urinadi. Kenja oʻgʻil Badalqorachi bu sirni ochib, bir qancha qizlarni devlar zu

Bektemir botir
Устное народное творчество

Bektemir botir haqidagi ushbu ertakda qahramonning jasorati, sadoqati va sevgi yoʻlidagi kurashlari tasvirlangan. Ertakda yigitning qiyinchiliklarga qaramay, oʻ

Показать все · 108 →

Диалектные материалы

23
dal
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · xuddi
ka:xuda
Xorazm viloyati · katxuda

oqsoqol; vakil ota

katxuda
Xorazm viloyati · katxudo

1. aqli raso, obroʻyli; 2. toʻy-maʼrakada boshchilik qiladigan

Показать все · 23 →