Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«xonliklar» boʻyicha 33 ta natija: Izohli

Filtr

Lugʻat maqolalari

27 ta
xon

ot 1. Turkiy va moʻgʻul xalqlari hukmdorlari unvoni.

Qoʻqon xoni. Xon saroyi.

[Mulla Fazliddin:] Toshkent xoni Mahmudxon ham bizga qarshi qoʻshin tortib kelmoqda emish. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

2. Xonlik qilgan, xon lavozimidagi shaxs ismiga qoʻshilib, unvon ifodalaydi.

Bahodirxon — Xivada, Xudoyorxon — Qoʻqonda xonlik qilgan.

3. Erkak va ayollar ismiga qoʻshilib, hurmatni ifodalaydi.

Oqilxon, Karimaxon.

  • Xon koʻtarmoq Xon qilib belgilamoq. Musulmonqul oʻzini mingboshi eʼlon qilib, aqlsiz bir goʻdakni. [Xudoyorni] xon koʻtarib, el yelkasiga mindi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlarShu yerning oʻzida unga Said Jalolxoni sohibqiron deb nom berildi va xon koʻtarildi. — A. Qahhor, Bashorat
  • Oʻzi xon, koʻlankasi maydon yoki oʻziga xon, oʻziga bek Nima xohlasa, shuni qiladi, koʻngli istaganini qila oladi maʼnosidagi ibora. — Xotinlari ham kimsan — oqsoqolning xotinimiz, deb kekkayib, oʻzlariga xon, oʻzlariga bek boʻlib, rosa zugʻumini oʻtkazishadi-da, — dedi Yusvali togʻa. — P. Tursun, Oʻqituvchi
Toʻliq maqola →
xona

ot 1. Turarjoyning alohida ajratilgan har bir boʻlimi; boʻlma.

[Qizning] Koʻzlariga yana yosh quyilib keldi-yu, chopib borib, oʻz xonasiga kirdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Ovqatdan soʻng bir oz televizor koʻrib oʻtirishdi. Keyin ota-bolaga shu televizorli xonaga joy solib berishdi. — Oʻ. Usmonov, Sirli sohil

2. Korxona, tashkilot, muassasalarda muayyan maqsad uchun ajratilgan alohida joy; boʻlma.

U [Aziza] devoriga har xil diagrammalar, portretlar ilib tashlangan oʻqituvchilar xonasidan oʻtib eshikni taqillatdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Bosh vrachning xonasida oʻtirgan ikki kishi professorni koʻrishi bilan oʻrnidan turdi. — S. Yunusov, Kutilmagan xazina

3. Ayrim buyum yoki organizmlarning ichida biror narsa joylashadigan (yetishadigan yoki saqlanadigan) chuqurcha, oʻyiq.

Ari uya xonalari. Gʻoʻzapoʻchoq xonasi.

Uning tovushi yoʻgʻonlashdi, koʻzlari xonasidan chiqayozdi, yuzlari tirishib, xunuk alomatlar paydo boʻldi. — H. Tursunqulov, Hayotim qissasi

Buncha sochilgan harfni joy-joyiga qoʻyish, qaysi xonada qanday harf turishini bilmagan Saidiy uchun koʻp qiyin ish edi. — A. Qahhor, Sarob

4. Oʻnli sanoq sistemasida yozilgan natural sonda qatnashgan raqamlar oʻrni.

Toʻliq maqola →
xonim

ot 1. Ayollarga hurmat yuzasidan murojaat qilganda qoʻllanadigan soʻz.

Qudamiz Mirzakarim qutidorga va qudachamiz xonimga yetib maʼlum boʻlgaykim, bizlar bunda sogʻ-salomatdirmiz. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. Hurmat yuzasidan ayollar ismiga qoʻshib aytiladi, masalan,

Mukarrama xonim, Tamara xonim, Halima xonim.

Oy yuzli rafiqam, qunduz qoshli maʼshuqam Kumush xonimga! — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

3. Goʻzal, barno ayol; xushbichim juvon.

Hoy-hoy, xonim, yoʻl boʻlsin, Qayerga yoʻrgʻalaysiz! — Qoʻshiqlar

Toʻliq maqola →
xonaki

sft. 1. Qoʻlda tayyorlangan; qoʻlda qilingan.

Xonaki non. Xonaki tufli.

Dasturxonda xonaki pechenyelar, atirgul nusxa tort va turli xil mevalar bor edi. — S. Ahmad, Qadrdon dalalar

2. Maxsus tayyorlangan; qoʻlbola.

Xonaki choy damlamoq. Xonaki palov qilmoq.

3. Uyda, xonadonda boqiladigan; parvarish qilinadigan; qoʻlga oʻrgatilgan.

Xonaki it. Xonaki gul. Xonaki oʻrdaklar.

Bu shifobaxsh oʻsimlikni [aloeni] istagan har bir kishi xonaki qilib oʻstirishi mumkin. — Saodat

4. Xona yoki uy ichida boʻladigan, uyda bajariladigan.

Xonaki bazm. Xonaki ish. Xonaki hunar.

Sotiboldi tirikchilik uchun xonaki bir kasb qilishga majbur boʻldi — har xil savatchalar toʻqishni oʻrgandi. — A. Qahhor, Bemor

Toʻliq maqola →
xonali

sft. 1. Maʼlum miqdorda xonasi bor.

Bektemir doʻstlari Dubov, Asqar polvon va boshqa bir necha jangchilar bilan ikki xonali bir uyga joylashdi. — Oybek, Quyosh qoraymas

Ota-ona vafotidan soʻng u istiqomat qilayotgan uch xonali uy karvonsaroyga aylandi. — Gazetadan

Bir xonali pakana uyin Yoritadi yonib jinchiroq. — H. Poʻlat

2. Maʼlum miqdordagi katagi yoki boʻlmachalari bor; katakli (jadval, daftar, shaxmat taxtasi, bosmaxona yashigi va shu kabilar haqida).

Shaxmat taxtasi oltmish toʻrt xonali boʻladi. Oʻn olti xonali yashik.

3. Maʼlum miqdordagi xonaga ega (

Uch xonali son. Besh xonali son.

100 dan 999 gacha boʻlgan sonlar uch xonali sonlardir. — Matematika

Toʻliq maqola →
xonasi

Biror ishni amalga oshirish uchun qulay payt, qulay fursat.

Hozir zap sayil qiladigan xonasi-da, oʻrtoq Rahmonqulov. — A. Muxtor, Tugʻilish

U [Asrora] xonasi kelganda hech kimni ayamasdi. — S. Ahmad, Ufq

[Ochilov] Har gal planini doʻndirib, qani, kelasi yilga kim dov? deb turaveradi. Xonasi kelsa, baʼzan kurash ham tushadi. — A. Mirahmedov, Oʻt yuraklar

Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 27 →

Taʼriflar ichida

6 ta
ponsad

ponsad tar. Xonliklar davrida: askar boshliqlariga berilgan unvonlardan biri va shu unvonga ega boʻlgan, odatda 500 kishidan iborat harbiy qismga boshchilik qilgan shaxs.

beklarbegi

beklarbegi tar. Xonliklar davrida yuqori maʼmuriy unvon va lavozim; viloyat va katta shaharlarning hokimi. Beklarbegining asosiy vazifasi soliq va boshqa majburiyatlarnin

parvonachi

parvonachi tar. Xonliklar davrida: hukmdor farmoni va buyruqlarini bituvchi kotib; oliy darajadagi saroy mansabdorlaridan biri. Shuning bilan Aziz parvonachining istiqbol

jazo

jazo Ayb yoki jinoyati uchun koʻriladigan chora. Ogʻir jazo. Oʻlim jazosi. Jazo bermoq. Koʻryapsiz-ku, haq joyiga qaror topadi, nohaq jazosini oladi. Sh. Rashidov, Boʻron

bek

bek tar. Turkiy xalqlarning baʼzilarida xonliklar davrida davlat arboblariga, shahar yoki viloyat hokimlariga, ularning bolalariga berilgan faxriy unvon hamda shunday unv

bek

bek tar. Turkiy xalqlarning baʼzilarida xonliklar davrida davlat arboblariga, shahar yoki viloyat hokimlariga, ularning bolalariga berilgan faxriy unvon hamda shunday unv