Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«хонлик» бўйича 66 та натижа

Филтр
Тилдан

Луғат мақолалари

56 та
хонлик
Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

от 1. 1 Хон лавозими.

Халқ чин хонлик билан уни [Худоёрни] муборакбод қилишдилар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Исфандиёрга хонлик либоси: зар чакмон, бошига жиғали шерозий папах кийгизишиб, белига олтин қилич тақиб, қўлтиқлаб, тахтга ўтқаздилар. — Ж. Шарипов, Хоразм

2. Хон бошқарадиган давлат ва шундай давлат тузуми.

Қўқон хонлиги. Хива хонлиги.

Тўлиқ мақола →
хон
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от 1. Туркий ва мўғул халқлари ҳукмдорлари унвони.

Қўқон хони. Хон саройи.

[Мулла Фазлиддин:] Тошкент хони Маҳмудхон ҳам бизга қарши қўшин тортиб келмоқда эмиш. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

2. Хонлик қилган, хон лавозимидаги шахс исмига қўшилиб, унвон ифодалайди.

Баҳодирхон — Хивада, Худоёрхон — Қўқонда хонлик қилган.

3. Эркак ва аёллар исмига қўшилиб, ҳурматни ифодалайди.

Оқилхон, Каримахон.

  • Хон кўтармоқ Хон қилиб белгиламоқ. Мусулмонқул ўзини мингбоши эълон қилиб, ақлсиз бир гўдакни. [Худоёрни] хон кўтариб, эл елкасига минди. — А. Қодирий, Ўтган кунларШу ернинг ўзида унга Саид Жалолхони соҳибқирон деб ном берилди ва хон кўтарилди. — А. Қаҳҳор, Башорат
  • Ўзи хон, кўланкаси майдон ёки ўзига хон, ўзига бек Нима хоҳласа, шуни қилади, кўнгли истаганини қила олади маъносидаги ибора. — Хотинлари ҳам кимсан — оқсоқолнинг хотинимиз, деб кеккайиб, ўзларига хон, ўзларига бек бўлиб, роса зуғумини ўтказишади-да, — деди Юсвали тоға. — П. Турсун, Ўқитувчи
Тўлиқ мақола →
хона
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

от 1. Тураржойнинг алоҳида ажратилган ҳар бир бўлими; бўлма.

[Қизнинг] Кўзларига яна ёш қуйилиб келди-ю, чопиб бориб, ўз хонасига кирди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Овқатдан сўнг бир оз телевизор кўриб ўтиришди. Кейин ота-болага шу телевизорли хонага жой солиб беришди. — Ў. Усмонов, Сирли соҳил

2. Корхона, ташкилот, муассасаларда муайян мақсад учун ажратилган алоҳида жой; бўлма.

У [Азиза] деворига ҳар хил диаграммалар, портретлар илиб ташланган ўқитувчилар хонасидан ўтиб эшикни тақиллатди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Бош врачнинг хонасида ўтирган икки киши профессорни кўриши билан ўрнидан турди. — С. Юнусов, Кутилмаган хазина

3. Айрим буюм ёки организмларнинг ичида бирор нарса жойлашадиган (етишадиган ёки сақланадиган) чуқурча, ўйиқ.

Ари уя хоналари. Ғўзапўчоқ хонаси.

Унинг товуши ёʻғонлашди, кўзлари хонасидан чиқаёзди, юзлари тиришиб, хунук аломатлар пайдо бўлди. — Ҳ. Турсунқулов, Ҳаётим қиссаси

Бунча сочилган ҳарфни жой-жойига қўйиш, қайси хонада қандай ҳарф туришини билмаган Саидий учун кўп қийин иш эди. — А. Қаҳҳор, Сароб

4. Ўнли саноқ системасида ёзилган натурал сонда қатнашган рақамлар ўрни.

Тўлиқ мақола →
хоним
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

от 1. Аёлларга ҳурмат юзасидан мурожаат қилганда қўлланадиган сўз.

Қудамиз Мирзакарим қутидорга ва қудачамиз хонимга етиб маълум бўлгайким, бизлар бунда соғ-саломатдирмиз. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

2. Ҳурмат юзасидан аёллар исмига қўшиб айтилади, масалан,

Мукаррама хоним, Тамара хоним, Ҳалима хоним.

Ой юзли рафиқам, қундуз қошли маъшуқам Кумуш хонимга! — А. Қодирий, Ўтган кунлар

3. Гўзал, барно аёл; хушбичим жувон.

Ҳой-ҳой, хоним, ёʻл бўлсин, Қаерга ёʻрғалайсиз! — Қўшиқлар

Тўлиқ мақола →
хонаки
Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

сфт. 1. Қўлда тайёрланган; қўлда қилинган.

Хонаки нон. Хонаки туфли.

Дастурхонда хонаки печенелар, атиргул нусха торт ва турли хил мевалар бор эди. — С. Аҳмад, Қадрдон далалар

2. Махсус тайёрланган; қўлбола.

Хонаки чой дамламоқ. Хонаки палов қилмоқ.

3. Уйда, хонадонда боқиладиган; парвариш қилинадиган; қўлга ўргатилган.

Хонаки ит. Хонаки гул. Хонаки ўрдаклар.

Бу шифобахш ўсимликни [алоени] истаган ҳар бир киши хонаки қилиб ўстириши мумкин. — Саодат

4. Хона ёки уй ичида бўладиган, уйда бажариладиган.

Хонаки базм. Хонаки иш. Хонаки ҳунар.

Сотиболди тирикчилик учун хонаки бир касб қилишга мажбур бўлди — ҳар хил саватчалар тўқишни ўрганди. — А. Қаҳҳор, Бемор

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 56 →

Таърифлар ичида

8 та
вазифадор

вазифадор Темурийлар даврида муайян мансабдаги шахс; мансабдор, амалдор. У Абдусамад мирзо даврида майда вазифадорлардан эди. Ойбек, Навоий Хонлик даврида ўрдада ишла

ойболта

ойболта тар. Болтанинг тиғи ярим ой шаклида, икки учи гажак бўлиб қайрилиб келган, дастаси узун бир тури; табар (Хонлик даврларида ҳарбий қурол сифатида ишлатилган)

амир

амир тар. Бухорода ва баъзи мусулмон мамлакатларида: хонлик, подшолик унвони ҳамда шу унвон эгаси. Амирнинг ошидан фақирнинг мушти яхши. Мақол Зарбоф чопонлар, зар

хон

хон тар. Туркий ва мўғул халқлари ҳукмдорлари унвони. Қўқон хони. Хон саройи. [Мулла Фазлиддин:] Тошкент хони Маҳмудхон ҳам бизга қарши қўшин тортиб келмоқда эмиш

дағдаға

дағдаға Ваҳима ёки шовқин солиб қилинган дўқ, пўписа. Милтиқ кўтарган билан овчи бўлмас, Дағдаға солган билан довчи бўлмас. Мақол Латофат Рўзиевнинг овозид

дабдаба

дабдаба Ҳаддан ташқари тантана, ларзага келтирувчи, ваҳимага соладиган хатти-ҳаракат, шов-шув. Илгарилашган сари базмнинг бутун дабдабаси аниқроқ сезилиб, Ёрматни б

Ҳаммасини кўриш · 8 →

Эртаклар

2 та
Ҳасан ва Ҳусан
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда икки ака-ука, Ҳасан ва Ҳусан, саргузаштларга бой ҳаёт кечириб, турли мамлакатларда қаҳрамонлик кўрсатади. Улар ўзларининг жасорати ва топқирлиги

Орзижон билан Қамбаржон
Халқ оғзаки ижоди

Қамбаржон тушида кўрган Орзижон исмли маликага ошиқ бўлиб, уни топиш учун узоқ ёʻлга отланади. Унинг саргузаштлари давомида турли қийинчиликлар ва сино