«xiralik» boʻyicha 33 ta natija: Izohli
ot 1. Biror narsa, buyumning tiniq, ravshan emasligi.
Shishaning xiraligi. Koʻzning xiraligi.
2. koʻchma Shilqimlik, gʻashga tegish.
Xiralik qilmoq
Xayriyat, Rahmatov ortiq xiralik qilmadi, tansihatlik tilab, sekin chiqib ketdi. — M. M. Doʻst, Lolazor
3. koʻchma Bezovtalik; noxushlik; gʻashlik.
Topivoldining koʻnglidagi xiralik bir oz tarqalgandek boʻldi. — T. Ashurov, Oq ot
sft. 1. Yorugʻ, ravshan emas; nursiz.
Xira yorugʻ uning yuzini bir damgina yoritadi. — S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar
Shiftga ilingan toshchiroq chayla ichini xira yoritib turardi. — Yoshlik
2. Tiniq, shaffof emas.
Xira suv.
Tramvayning xira oynasidan boʻsh vagonda oʻtirib ketayotgan konduktor lip etib bir koʻrinishdayoq Zaynabning butun xayolini oʻgʻir-lab ketganini bilarmikan? — S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar
3. Noaniq ravishda; yaqqol koʻzga tashlanmaydigan.
Shundan soʻng ular huv olisda koʻzga xira tashlanib turuvchi sarbaland togʻlar tomon yurib ketishdi. — Yoshlik
4. Yaxshi koʻrolmaydigan, koʻrish qobiliyati past.
Mana shunday maʼnoli Buvim aytgan soʻzlari. Elektrdan nur olar Endi xira koʻzlari. Z. Diyor.
Oqsoqolning xira koʻzlari chaqnadi, achchigʻi keldi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
5. koʻchma Jaranglab chiqmaydigan, xirillagan (ovoz haqida).
Xira ovoz.
— Bolam, qorning toʻq ekan, ovozing xira chiqdi, — dedi dadasi. — Oybek, Tanlangan asarlar
6. koʻchma Gʻashga tegadigan; shilqim, sur.
— Boʻldi! Muncha xira pashshaga oʻxshab gʻingshiysan! — dedi u zardasi qaynab. — Yoshlik
Xira mehmon shunda ham nari ketmadi: — Lekin men bugun shu yerda tunashim kerak. — X. Sultonov, Onamning yurti
7. koʻchma Noaniq; chigil.
Xira oʻylar yuragini gʻash qilar edi. — Yoshlik
8. koʻchma Kishini xursand qilmaydigan, koʻngil toʻlmaydigan; kamchiligi bor.
Yutuqlarimiz koʻp. Biroq ishimizning ayrim xira tomonlari ham bor. — Gazetadan
sft. esk. kt. Aqlli, donishmand.
Topib ilm-u xiradga payvand, Ham olim edi-yu, ham xiradmand. — Alisher Navoiy
ot Koʻngil sovishi; xafachilik, araz.
Ikki kunlik dilxiralikdan soʻng ular yana yarashishdi. — Mirmuhsin, Umid
Malikaning muhabbati eriga faqat dilxiralik keltirardi. — E. Usmonov, Yolqin
Oradagi dilxiralik uchdi-ketdi. M. M. — Doʻst, Lolazor.
fl. 1. Oʻz shaffofligini, tiniqligini, ravshanligini yoʻqotmoq; xira boʻlib qolmoq, xiralashmoq.
Quyosh botdi, oqshom choʻkdi dalaga, Xiralanib kelar qoʻriq etagi. — Gʻ, Shodi
2. Kuchsizlanmoq, zaiflashmoq, nur sochish, yoritish darajasi kamaymoq, yaxshi koʻrinmaydigan boʻlib qolmoq.
Tuman quyuqlashib, oy xiralandi.
Yulduzlar xiralanib, jimgina soʻnarkan, Shokir ota uning qoʻlidan tutib, kuch bilan sudrab yetakladi. — Oybek, Tanlangan asarlar
Siyrak oq bulut orqali xiralanib koʻringan quyosh gʻarbga qarab yumalay boshlagan bir paytda otliqlar qishloqqa kirib kelib, oʻzlarini oʻrab olgan odamlardan oqsoqolni soʻradilar. — P. Tursun, Oʻqituvchi
3. Koʻrish qobiliyati pasaymoq, yaxshi koʻrolmaydigan boʻlib qolmoq; xiralashmoq.
Ertak eshitishga qiziqqan boladek [Elmurod] cholning xiralangan koʻzlariga tikildi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
4. koʻchma Birovni zeriktiradigan, gʻashiga tegadigan darajada harakat qilmoq, xiralik qilmoq; shilqim boʻlmoq.
Bola xiralanib, onasiga yopishardi. — Gazetadan
fl. Xiralamoq feʼlining orttirma nisbati.
bo‘g‘iqlik Xirildoqlik, xiralik, pastlik (ovoz haqida). Qisilganlik, dimlik (havo haqida).
ilakish Xiralik bilan ilinjida boʻlmoq, ketida yurmoq. Bilsam, bir oʻris xotinga ilakishib qolibdilar. Gazetadan Nega Qirmizxonga ilakishib qolding, yoz arizangni! N. Ami
shilqimlik Surbetlik, xiralik qilib surkanish. Shilqimlik qilmoq. Yigit koʻp shilqimlik qila berganidan keyin, xotin qochib, narigi uyga kirib ketdi. A. Qahhor, Qaygʻular
atayin Maxsus ravishda, alohida bir maqsad bilan. Orombaxsh, salqin bogʻda sayr etib yurgan ikki yosh yurak bu safar ham tunda uylariga atayin piyoda joʻnashdi. Mirmuhsin
shilqim Hol-joniga qoʻymay surkanaveradigan, xiralik qilaveradigan. Ming oʻrgilib, oldin sizga qaddin bukar, Oh-voh qilib, mugʻambirlik yoshin toʻkar, Ertasiga unutadi se
surkal Surkamoq feʼlining majhul va oʻzlik nisbati. Devorga surkalmoq. [Muhsina xonim:] Hadeganda yigʻlay olmayman, ayniqsa, kinoda pand beradi shu odatim, noilojlikdan d
Bu ertakda oʻtinchi kalning sarguzashtlari, uning topqirligi va sehrli kuchlar yordamida qiyinchiliklarni yengib oʻtishi hikoya qilinadi. Kal podshohning hiylal
Kambagʻal yigit podshohning qiziga uylanish uchun dunyoda yoʻq hunarni oʻrganishi kerak boʻladi. U turli qiyofalarga kira oladigan sehrli hunarni egallaydi va k
Bu ertakda Xoʻjamurod ismli yigitning oʻgay onasining yomon niyatlaridan oʻz aql-zakovati bilan qanday qutulib qolgani hikoya qilinadi. U oʻgay onasining hiyla-
xiralik qilmoq
shilqimlik, xiralik
1. yengiltak, prinsipialsiz odam; 2. xiralik, bezbetlik
