с.т. айн. Хайр И 3.
— Хай, ишқилиб, охири бахайр бўлсин, — деди Махсум. — П. Турсун, Ўқитувчи
Қидирув
«хай» бўйича 189 та натижа: Изоҳли
Луғат мақолалари
47 таБирон бир мавзу атрофида сунъий равишда яратилган шов-шув.
Фақат шу хайп нарсалар учадиган бўлиб қолдинг, дўстим Сарвар.
от 1. Тиланчига, бева-бечораларга бериладиган садақа, эҳсон.
Афанди баланд айлана зинадан пастга тушгандан сўнг, хайр сўраётган гадойни кўрди. — Газетадан
2. Бировга қилинадиган холис ёрдам, яхшилик; саховат.
Сафар хайрсиз бўлмайди. — П. Турсун, Ўқитувчи
3. мод. с. Яхши, майли, хўп; нима бўлса бўлди.
Хайр, биздан кеца-кецин, даргоҳи-да қабул бўлса, бас!К. — Қодирий, Кичик асарлар
Хайр десанг, ҳозир наъра тортаман, Бадбахтларни бугун қирғин этаман. — Маликайи айёр
- Хайр қилмоқ Муҳтож одамга садақа бермоқ Хайр қилсанг, бутун қил. — МақолКампир хайр қилайин деса, бир қисим ғалласи ҳам, бир парча нони ҳам ёʻқ эди. — Гулшанбоғ
- Худо хайрингизни берсин Мақсадингизга етинг, муродингиз ҳосил бўлсин. [Ғофир:] Дуо қиламан, худо хайрингизни берсин! Бола-чақангизнинг орзу-ҳавасини кўринг, Ҳасан ака! — Ҳамза, Бой ила хизматчи
от 1. Ўйлаш, фикрлаш жараёни; ўй, фикр.
Ҳар каллада минг хаёл. — Мақол
[Ибн Яминнинг] Хаёлида қўрқинчли фикрлар айланарди. — К. Яшин, Ҳамза
Ёш шоир дўстларимга тинчимас хаёл, илҳом завқлари тилайман. — Газетадан
2. Тасаввур.
Гулнорнинг кўзлари, юзи ёлғиз Ёʻлчининг хаёлларидагина кулади, жилваланади. — Ойбек, Танланган асарлар
[Бобурнинг] Хаста хаёлида бирдан қилич тутган Танбал гавдаланди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар
3. Орзу, фантазия.
Истиқболнинг ширин хаёлларига кўмилган ҳолда махдум аср намози учун таҳорат олар эди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён
Аммо ўз элимга қайтиб кўрдимки, Шамайда ўйлаганларим, ошиққанларим ширин бир хаёл эмиш! — А. Қодирий, Ўтган кунлар
4. Эс, хотира.
Ўшанда бу қиз унинг [Ёд-горнинг] назарида фариштадек жонланган, хаёлида алланечук муқаддас бир из қолдирган эди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
Хаёлим мени узоқ ўтмишга олиб кетади. — Газетадан
- ...деган хаёлда ёки ...деган хаёл билан 1. Фикран муайян хулосага келиб; шундай деб ўйлаб. Бир оздан кейин балкон эшиги ғийқиллаб очилиб, ёпилди. У Тамила опами, Зокиржонми, деган хаёлда қайрилиб қарамади. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ солСидиқжон уни [болани] албатта бир нима чақди, деган хаёлда тура солиб югурди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлариУ [чол], уйимнинг бузилишини кўрмай, деган хаёлда орқасини ўгиргач ўт ёқа бошлади. — Ў. Усмонов, Сирли соҳил
- Пуч хаёл Амалга ошмайдиган, хом хаёл. Аммо олий мактаб орзуси мен учун ёлғиз пуч хаёл бўлса ҳам, ундан воз кеча олмадим. — Ойбек, Нур қидириб
- Хаёл олиб кетмоқ (ёки қочмоқ) Саодатхонни яна хаёл олиб кетди. — С. Зуннунова, Янги директор
- Хаёл сурмоқ Ўйламоқ, фикрламоқ. Пастаккина айвон ёнида ўрта ёшлардаги бир одам., хаёл суриб тикка турибди. — С. Зуннунова, Олов
- Хаёл қилмоқ 1. Ўйламоқ. Мадраса қурилишида бир ишкаллик чиқмадимикин, деб хаёл қилди у [Қавом]. — Мирмуҳсин, Меъмор;У [Ёʻлчи] дам ўйлаб, хафа бўлади, дам анча пул юбориб, онасини севинтиришни хаёл қилади. — Ойбек, Танланган асарлар;Рафқон ва Шўрсув дашти-да душман билан тўқнашувни хаёл қилиб, [Аҳмад мирзо] Рафқон текислигига боргоҳ қурди. — Мирмуҳсин, Меъмор
- Хаёлга ботмоқ (ёки толмоқ, чўммоқ) Узоқ вақт чуқур ўйланиш ҳолатида бўлмоқ. Думалоқ стол ортида бир одам хаёлга чўмиб ўтирибди.Расулжон ҳозиргина ўқиб бўлган хатнинг бир четидан ушлаганича, хаёлга ботган эди. — Ж. Абдуллахонов, Хонадон[Авазнинг] Тушидаги ишоралар уни хаёлга толдирган эди. — С. Сиёев, Ёруғлик
- Хаёлга келмоқ Эсга, хотирага тушмоқ, хотирада тикланмоқ. Хаёлига келган ҳамма нарсани Гавҳарга бир-бир айтиб берди. — П. Қодиров, Уч илдизКўпдан бери хаёлимга келмаган нарсаларни эсимга солиб қўйгани учунми, у билан баҳслашгани сўз тополмай қолдим. — И. Раҳим, Ҳилола
- Хаёл(и)га (ҳам) келтирмаслик 1. Тасаввур қила олмаслик. Рад жавоби олиш қанчалик оғир эканини сен хаёлингга ҳам келтирмайсан. — Х. Султонов, Онамнинг юрти;Мирзакаримбой ерга ўч одам эди. Ҳатто ер сотишни хаёлига келтирмаган одамларнинг ерларини ўзиникига қўшиш учун ҳеч нимадан тоймас эди. — Ойбек, Танланган асарлар;Доктор, Ҳамзани бу ерда учратишни хаёлига ҳам келтирмаганди. — К. Яшин, Ҳамза
- Хаёлдан кетмаслик Бот-бот ёки доимо хаёлда гавдаланмоқ. Аммо тушлик пайтгача Иблис хаёлимдан нари кетмади. — Х. Тўхтабоев, Ширин қовунлар мамлакатиАвазнинг хаёлидан бир-биридан машъум, юракни тилка-пора қилувчи манзаралар кетмай қолди. — С. Сиёев, Ёруғлик
- Хаёл(и)дан кечмоқ (ёки ўтмоқ) Маълум бир муддат бирор нарса тўғрисида ўйламоқ, фикрламоқ. Шу билан бирга унинг хаёлидан ғалати фикрлар ҳам кечиб турди. — П. Турсун, ЎқитувчиҲар иккаласи ҳам ҳар бир икир-чикирни хаёлидан кечириб бирон нарса топишга уринар эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлариНегадир [Чароснинг] хаёлидан Дилшод айтган деган фикр лип этиб ўтди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
- Хаёл(и)дан кўтарилмоқ Эсидан чиқмоқ. Китобни кутубхонага топшириш хаёлимдан кўтарилибди.
- Хаёли жойида эмас Руҳан безовта, ўй-фикри тарқоқ. Болам боёқиш нотинчроқ бўлиб қолди. Хаёли ҳам жойида эмас. — Мирмуҳсин, Меъмор
- Чодир хаёл
- Ҳар хил хаёлга бормоқ 1. Шубҳаланмоқ, ёмон фикрга бормоқ. [Нигорани] Шу қадар кўргиси келадики! Бироқ кеч бўлиб қолди. Уй эгалари ҳар хил хаёлга боришлари мумкин. — С. Анорбоев, Оқсой;[Степан Соколов:] Келдингларми Нега шунча қолиб кетдиларингиз, ҳар хил хаёлга бориб, ҳайрон бўлиб тургандим. — К. Яшин, Ҳамза
сфт. Яхши, ижобий; хосиятли.
Хайрли ишнинг кечи ёʻқ. — Мақол
Мозийга қайтиб иш кўриш хайрли(к), дейдилар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Мен бир хайрли иш қилгандек, ўзимни олийжаноб ҳис этдим — А. Мухтор, Давр менинг тақдиримда
Шу кеча у бир хайрли туш кўрди. — Шарқ юлдузи
Хаёлда, фикран тасаввур қилган ҳолда.
Саттор шундагина хаёлан ўзи билан ўзи гаплашаётганини пай-қади-ю, ҳорғин кулумсираб, қўл силтади. — Ў. Усмонов, Қисмат
Баширжон шунча режани бирпасда, хаёлан тузиб чиққач, сангтарош билан қўл ташлашди. — Н. Аминов, Суварак
Зулфиқор хаёлан Ҳирот кўчаларида чопиб юрарди. — Мирмуҳсин, Меъмор
Эртаклар
120 та
Халқ оғзаки ижоди
Андижонлик йигитнинг саргузаштлари ҳақидаги ушбу эртакда, йигитнинг бойга хизматга кириши ва турли қийинчиликларга дуч келиши тасвирланади. Унинг бошидан
Халқ оғзаки ижоди
Уч ака-ука отасидан қолган олтинни бўлишиш учун ёʻлга чиқади. Ёʻлда уч йигит ўзларининг ақл-идроки билан бир туякаш ва қозини ҳайратда қолдиради.
Халқ оғзаки ижоди
Бир чол ва кампир ўзларининг ягона ўғлини уйлантиришга қарор қилишади. Келин уйга келганидан сўнг, у ҳеч қандай уй ишига қўл урмайди ва чол-кампир у
Халқ оғзаки ижоди
Уч опа-сингил оталарининг золимлигидан қочиб, ҳар бири ўз ёʻлига равона бўлади. Кенжа қиз Иқбол айиқ билан турмуш қуриб, Айиқполвон исмли ўғил кўради.
Халқ оғзаки ижоди
Бу эртакда подшоҳнинг ўғил фарзанд кўриш истаги ва бу истакнинг амалга ошиши учун қилинган ҳийла-найранглар тасвирланади. Шунингдек, оддий деҳқоннинг о
Халқ оғзаки ижоди
Баҳром ҳунарга қизиққан шаҳзода бўлиб, отаси билан келишмовчилик туфайли юртидан кетади. У ўз ҳунари туфайли хавфли вазиятдан қутулиб, севгисини топади.
Шева материаллари
22 та
Қорақалпоғистон Республикаси · нимжон
Нимжон, заиф, дармонсиз, ожиз; хаёлпараст, фантазёр
Сурхондарё вилояти · хайрият
Хайрият
Самарқанд вилояти ·
(Аибискус трионум Л.) Пояси тик ўсадиган, бўйи 10–70 см, сершох, гуллари сариқ, узун гулбандларда якка-якка жойлашган, асосида қирмизи рангли доғлари бо
Фарғона вилояти · хайис чорси
Болғанинг тўртёқлама тури
Қорақалпоғистон Республикаси · хаёл сурмоқ
Андижон вилояти · хайис болға
Юзи 2 см бўлган болға