Қидирув

фл. 1. Қўлидаги бирор нарсани бошқа бир шахсга бермоқ, қўл чўзиб тутқизмоқ, бировга тутмоқ.

Чой узатмоқ. Гул узатмоқ.

Раъно китобни секингина ёпиб, Анварга узатди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Тамила унга сўрғич кийгизилган сутли шишани узатди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Юзини рўмол билан тўсган бир аёл деразадан ош узатди. — С. Аҳмад, Ҳукм

2. кўчма с.т. Пора (пора тарзидаги нарса) бермоқ.

Унга бирор нарса узатмасангиз, ишингиз битмайди.

3. Бирор томонга ёʻналтирмоқ, чўзмоқ, ёзмоқ; ростламоқ (оёқни, қўлни).

Шерали дум-думалоқ қўлини Каримга узатди. С. Кароматов, Олтин қум. У иккала оёғини уза-тиб, ўзини уйқу ихтиёрига топширди. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат

4. спрт. Ирғитиб, тепиб, иккинчи ўйинчига ўтказмоқ, етказиб бермоқ; оширмоқ (тўп, шайба ва шу кабиларни).

бир-бирларининг қарши ҳужумларини мустаҳкамлаб, тўпни қисқа ва аниқ узатиб ўйнар эдилар. — Газетадан

5. Маълум жойгача биргалашиб бормоқ, кузатмоқ.

Уни электр чироқли столба тагигача узатиб, сўнг хайрлашди. — П. Турсун, Ўқитувчи

Уста Олим Отабекни кўчагача узатиб чиқди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

6. Бирор манзилга ёʻлламоқ, жўнатмоқ.

Она бугун узатади ўз ўғлини фронтга. — Ҳ. Олимжон

Менгбой танишларини узатди, яна Ғаффор билан буфетга қайтиб кирди. — Ш. Холмирзаев, Оғир тош кўчса

7. Етказмоқ, етказиб бермоқ.

Хабарларни узатмоқ, Электр токини узатмоқ.

8. Турмушга чиқармоқ, эрга бермоқ.

Қиз бола ота-онага омонат, узатиб тинчий! — С. Зуннунова, Янги директор

Сиз узатишни хоҳламасангиз ҳам, балки у эрга тегишни хоҳлаб қолгандир. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Келин қилсанг — ёʻқдан қил, қиз узацанг — борга қил. — Қанотли сўзлар

фл. Узатмоқ феълининг мажҳул нисбати.

фл. Узатмоқ феълининг биргалик нисбати.

фл. Узатмоқ феълининг орттирма нисбати.

Текшириш, билишга қаратилган иш, ҳаракат

Олим Фарғонани кезиш давомида илмий кузатишлар олиб борди — "Ўзбекистон қўриқлари"

фл. 1. Кетаётган киши билан хайрлашиш учун бирор ергача бирга бормоқ, бирор ергача бориб, чиқиб, хайр-хўш қилмоқ; узатмоқ.

Меҳмонларни вокзалгача кузатиб чиқмоқ.

Комил билан Бўронбек Зиёдиллани кузатиб қўйиш учун далага чиқишди. — Ҳ. Ғулом, Машъал

Адҳам шунча кузатиб қўяман деса ҳам, Каромат кўнмади. — Р. Файзий, Чўлга баҳор келди

Ичкарида Ўзбек ойим меҳмонларни кузатиб бўлиб, Кумуш билан онасидан ҳўппак олар [гина қилар] эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Авазунимозористон четидаги ёʻлгача кузатиб қўйди. — С. Сиёев, Ёруғлик

2. Билиш, аниқлаш мақсадида синчиклаб қарамоқ, кўздан кечирмоқ.

Қуёш тутилишини кузатмоқ.

Эргаш минбарнинг панжарасини бармоқлари билан қисиб, кўзлари чақнаб, халқни кузатарди. — А. Мухтор, Опа-сингиллар

Краснов, ҳарсиллаб-гурсиллаб, дарахтга чирмашди-да, теваракни кузатди. — Ойбек, Қуёш қораймас

Юсуфжон Шомат қизиқнинг ўйинларини диққат билан кузатиб, ўрганади. — Т. Обидов, Юсуфжон қизиқ

3. Зимдан қараб текшириб турмоқ, таъқиб қилмоқ.

Уларни четроқда шжайиб кузатиб турган чойхоначи, ҳеч воқеага тушунмай, юзига фотиҳа тортди. — С. Сиёев, Ёруғлик

Душман қочган жой кузатиш жойи эканлиги аниқланди. — Назармат, Жўрлар баланд сайрайди

4. Бирор нарсани (мақсадни) назарда тутмоқ; кўзда тутмоқ, кўзламоқ.

Агар Мусулмонқул бу ишларни бир яхши мақсадни кузатиб қилганда, золимларни ўртадан кўтариб, юртга осойиш берганда, унга ким нима дея олар эди? — А. Қодирий Ўтган кунлар

Кейиндан маълум бўлдики, бу Боқимирзонинг бу ерга келишдан кузатган муддаосига дахлдор экан. — А. Қаҳҳор, Мирзо

Бомбалар кузатилган мўлжалга — газандалар тўпланган жойга тушар, ҳаммаёқни ларзага келтириб ёвни қийратарди. — Ж. Шарипов, Хоразм