Қидирув

фл. 1. Ўзини ҳар томонга урмоқ, ҳар ёққа талпинмоқ; ҳаракат қилмоқ, интилмоқ.

Қафасда қуш уринаётир.

Бозор-да юрган халқ — фуқаро ҳам кир-юпун, исқирт, ғазабли, шошади, туртинади, уринади. — Ойбек, Танланган асарлар

2. Бирор ишни бажаришга киришмоқ; уннамоқ, тутинмоқ; бирор иш билан банд, овора бўлмоқ.

[Назокат] Ошга уринди. — Ҳ. Ғулом, Машъал

Чол ойнагини олиб, кўз ёшини артди ва яна ишга уринди. — Ойбек, Танланган асарлар

Сайфини илгарироқ ишга жўнатдим-да, ўзим нимагадир уриниб, кечроқ қолиб бордим. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

3. Бирор ишни бажариш, бирор нарсага эришиш ва шу кабилар учун ҳаракат қилмоқ, ҳаракатида бўлмоқ.

Қиз уни [товуқни] ушлаб олгани кўп уринди, жуда қийналиб кетди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Аъзам кун бўйи Муҳиддинни холироқ учратишга уриниб кўрди, бўлмади. — Р. Файзий, Чўлга баҳор келди

Иложи борича унинг шеърларини ерга уришга, Ферузнинг кўзи олдида обрўсизлантиришга уриндилар. — С. Сиёев, Аваз

4. Ҳолдан тоймоқ; чарчамоқ; қийналмоқ.

[Ўғил:] Жон она, ўзим ёʻлда жуда уриниб келдим. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Бир оз кутмабсиз-да, қори ака, иссиқда анча уриниб қолибсиз. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

Кумушбиби оғриқлардан шикоят қилиб юрар, шунинг учун онаси тинч ухласин, ортиқ уринмасин! деб бугун намозга ҳам уйғоттирмаган эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

5. кўчма Асли ҳолатини, сифатини ёʻқотмоқ: эскирмоқ.

Уринган рўмол.

Уйга уриниб, эзилиб қайтиб келган нонни ейдиган одам ёʻқ. — С. Аҳмад, Нон-насибамиз ҳақида

Мактуб анчагина уринган, қоғоз шалақланган эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

[Чопон] Жуда янги бўлмаса ҳам, ҳар ҳолда уринмаган — Т. Малик, Ажаб дунё

от мат. Эгри чизиқ устига бир нуқтада тегиб ўтган тўғри чизиқ.

сфт. 1. Ҳар ишга уринаверадиган, серҳаракат; тиришқоқ.

Масъудахон уринчоқ қиз эмасми, бу касбнинг паст-баландига тезда тушуниб олди. — Газетадан

2. Тинч турмайдиган, уринаверадиган, тек турмас.

Уринчоқ бола.

фл. Уринмоқ феълининг мажҳул нисбати.

фл. Уринмоқ феълининг биргалик нисбати.

фл. Уринмоқ феълининг орттирма нисбати.